Selenay YAĞCI - NEFES
Ev sahibi olmak için tasarruf finansman sistemine giren vatandaş, tapuda yüksek vergi duvarına çarpıyor. Şirketlere aylarca taksit ödeyen vatandaş, konumuna, oda sayısına ve metrekareye göre bütçesine uygun ev bulsa da değer farkı nedeniyle alamıyor. Geçmişte tapuda gerçek satış bedelinin altında gösterilen konutların artık gerçek değeri üzerinden beyan edilmesi, alıcı ve satıcıyı karşı karşıya getirdi. Gerçek bedel üzerinden doğacak tapu harcı ve vergi yükünü üstlenmek istemeyen satıcılar, maliyeti alıcıya yıkıyor. “Evi bu yolla alacaksan masrafını da öde” diyen satıcılar, yasal yükümlülükleri kendilerine ait olmasına rağmen alıcılardan yüz binlerce liralık ek ödeme talep ediyor.
Dünyada maaşın tamamı kiraya gitmiyor. Yüzde 18 oranı ne anlatıyor?GündemBEDELLERDE UÇURUM VAR
Peşin parası olanlar satıcıyla anlaşarak tapuda daha düşük bedel üzerinden işlem yapabilirken tasarruf finansman şirketlerinin ekspertiz koşulları bu yönteme izin vermiyor. Belediyelerin belirlediği asgari rayiç değerlerle ekspertiz değerleri arasındaki uçurum da sorunu büyütüyor. Böylece vatandaş, aylarca taksit ödemesine ve bütçesine uygun ev bulmasına rağmen ev sahibi olamıyor.
Tapu harcı, beyan edilen satış bedelinin yüzde 4’ü üzerinden hesaplanıyor; yüzde 2’sini alıcı, yüzde 2’sini satıcı ödüyor. Örneğin tapuda 2 milyon TL gösterilen bir konutun gerçek satış bedeli 5 milyon TL ise toplam tapu harcı 80 bin TL’den 200 bin TL’ye çıkıyor. Aradaki fark 120 bin TL’yi buluyor. Geçmişte düşük bedel beyan ederek konut satanlar için ayrıca değer artış kazancı vergisi de doğabiliyor. Satıcılar hem tapu harçlarını hem de vergi yükünü ev alacaklara ödetmeye çalışıyor.
"EV BULAMIYORUM"
Neredeyse 2 aydır bu sisteme uygun ev bulamadığını kaydeden Aslı Güngör, taksitlerini ödediğini, sistemde ev alacak kadar ilerlediğini ancak beğendiği evlerde tapudaki değerler nedeniyle sorun yaşadığını anlattı. Güngör, finansman başvurusunda bulunurken bulacağı evin yalnızca fiyatının değil, tapudaki değerinin de finansman tutarı ile uyumlu olması gerektiğinin açıkça anlatılması gerektiğini vurguladı.
Geriye dönük ceza kesiliyor
Gayrimenkul Hukuku Derneği Kurucu Başkanı Ali Güvenç Kiraz, artan cezaların ve vergi yükünün konut satışlarında tıkanmaya yol açtığını belirtti. Tapuda satış bedelinin düşük gösterilmesine geriye dönük incelemelerle ceza kesildiğini kaydeden Kiraz, yüksek tapu harçları ödemek istemeyen ev sahiplerinin cezalardan da korkarak bu yükü alıcıya bıraktığını söyledi. Ayrıca ev sahiplerinin geçmişteki düşük beyanlardan tek seferlik af talebi olduğunu anlatan Kiraz, “Konutu edindikten sonraki 5 yıl içinde satan kişilere, satıştan elde ettikleri kazanç üzerinden vergi de çıkıyor. Geçmişte düşük gösterenlerin evleri, şu anki satışlarla beyan edilince, bir anda 10 kat değerli olabiliyor” dedi.
Salih Yücel, 3 aydır her gün 3-4 ev gezdiğini, yine de ekspertiz ile rayiç bedel konusunda sıkıntı yaşadığını, bu nedenle finansmanın tıkandığını aktardı.
