ABD ve İran arasındaki gerilim sürerken ABD Başkanı Donald Trump'ın hedef alacağını açıkladığı "Kazma Dağı" (Pickaxe Mountain) dünya gündeminin merkezine oturdu. Nükleer faaliyetlerin yürütüldüğünün iddia edildiği bu bölge hakkında neler biliniyor?
Kazma Dağı, Tahran'ın yaklaşık 220 kilometre güneyinde ve İran'ın en önemli nükleer merkezlerinden Natanz Nükleer Tesisi'nin yaklaşık iki kilometre yakınında bulunuyor.
Natanz'da yer üstünde ve yer altında olmak üzere iki uranyum zenginleştirme tesisi bulunduğu biliniyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na (UAEA) göre yer üstündeki tesis tamamen yok edildiği, yer altındaki tesisin de en azından ağır hasar aldığı değerlendiriliyor.
Buna karşılık Kazma Dağı'nın altına inşa edilen tünel kompleksinin 28 Şubat'ta başlayan savaşta ve geçen yıl 12 gün süren savaşta hedef alınmadığı belirtiliyor.
İran Dışişleri Bakanlığı'ndan dün yapılan açıklamada Kazma Dağı'nda herhangi bir nükleer faaliyet yürütülmediğini savundu.
NASIL ORTAYA ÇIKTI?
ABD merkezli Uluslararası Güvenlik ve Bilim Enstitüsü'ne (ISIS) göre Kazma Dağı'ndaki inşaat faaliyetleri 2020'de başladı. İnşaatın başlamasında aynı yıl Natanz'daki gelişmiş santrifüj üretim tesisine düzenlenen ve arkasında İsrail'in olduğu düşünülen sabotajın etkili olduğu belirtiliyor.
İran o dönem saldırının gelişmiş uranyum zenginleştirme santrifüjlerinin üretimini ciddi şekilde sekteye uğrattığını açıklamıştı. Bunun üzerine dönemin İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi, Natanz yakınındaki dağın içinde daha modern ve daha büyük bir tesis inşa etmeye başladıklarını duyurmuştu.
TESİSTE NELER VAR?
Uydu görüntülerini inceleyen ISIS'e göre tesise açılan iki ayrı giriş bulunuyor. Bu girişlerin dağın en az 100 metre altında yer aldığı tahmin edilen büyük yer altı kompleksine ulaştığı düşünülüyor.
Son çatışmaların ardından doğudaki tünel girişinin karadan araçla ulaşımı zorlaştırmak için kısmen toprakla kapatıldığı ancak girişlerin tamamen kapatılmadığı belirtiliyor.
HENÜZ FAALİYETE GEÇMEDİ
Trump bu ay yaptığı açıklamada ABD'nin tesisi yakından izlediğini ancak herhangi bir faaliyet tespit etmediğini söyledi.
ISIS uzmanları da uydu görüntülerine dayanarak hazırladığı değerlendirmede tesisin henüz faaliyete geçmediğini ancak inşaat çalışmalarının sürdüğünü bildirdi.
Uzmanlara göre İran, santrifüj üretim kapasitesini yeniden oluşturmak isterse burada daha küçük ölçekli bir santrifüj montaj tesisi kurabilir.
ABD TESİSİ GERÇEKTEN DE VURABİLİR Mİ?
ABD cephaneliğindeki GBU-57 gibi en güçlü sığınak delici bombaların yaklaşık 60 metre kadar derine nüfuz edebildiği biliniyor.
Kazma Dağı'ndaki tesisin yaklaşık 100 metre veya daha derinde olması, havadan bombardımanla tesisin tamamen imha edilmesini çok zor kılıyor.
ISIS uzmanları bu nedenle tesisin hava saldırısından çok kara operasyonu veya sabotaj yoluyla hedef alınmasının daha uygun olacağını belirtiyor.
Trump'tan Kazma Dağı tehdidiDünya
