Trump'a faiz şoku: 19 yıl sonra ilk

ABD hükümeti, artan enflasyon endişeleri ve Orta Doğu’daki savaşın yakıt fiyatlarını yukarı çekmesiyle birlikte, 2007’den bu yana ilk kez yüzde 5 faizle 30 yıl vadeli borçlandı.

ABD Hazine Bakanlığı, bugün 25 milyar dolarlık yeni 30 yıl vadeli tahvil ihraç etti. İhalede en yüksek getiri yüzde 5,046 seviyesine ulaştı.

Aynı gün açıklanan resmi veriler, ABD’de üretici enflasyonunun nisan ayında yüzde 6’ya yükseldiğini gösterdi. Bu oran, 2022’den bu yana görülen en yüksek seviye oldu. Verilerin ardından, ABD tahvil getirileri yükseldi.

Geçen yıl başında ikinci kez başkanlık koltuğuna oturan Donald Trump, faizleri düşürmeyi vaat etmişti ancak sonuç tam tersi oldu.

"BORCU FİNANSE ETMEK ÇOK DAHA PAHALI HALE GELİYOR"

Columbia Threadneedle portföy yöneticisi Ed Al-Hussainy, “Borcu finanse etmek çok daha pahalı hale geliyor” değerlendirmesinde bulundu.

Tahvil satışı, Orta Doğu’daki çatışmanın yakıt fiyatlarında sert bir artışa yol açtığı ve bunun ABD genelinde işletmelerin maliyetlerini yükselttiği bir dönemde gerçekleşti. Enflasyon, uzun vadeli borçlar açısından yıpratıcı bir unsur olarak görülüyor. Daha yüksek fiyat artışına ilişkin endişeler, savaşın başlangıcından bu yana 30 yıllık tahvil getirisinin yaklaşık 0,4 puan yükselmesine neden oldu.

ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun verilerine göre, üretici fiyat endeksi nisan ayında yıllık bazda yüzde 6 arttı. Bu oran mart ayında yüzde 4,3, savaşın şubat ayında başlamasından önce ise yüzde 3,4 seviyesindeydi.

"KEYİFLİ BİR YAZ OLACAK GİBİ GÖRÜNMÜYOR"

Deutsche Bank’tan Brett Ryan, enerji fiyatlarındaki artışın ekonomi genelinde geniş bir etki yarattığını belirterek, “Satın aldığınız her şey bir noktada kamyonla taşınıyor ve bu kamyonların çoğu dizelle çalışıyor. Bu nedenle enerjinin ekonomi genelindeki yaygın etkisini görüyorsunuz” dedi. Ryan, “ABD’li tüketiciler için keyifli bir yaz olacak gibi görünmüyor” ifadelerini kullandı.

Üretici fiyatları, genellikle tüketici enflasyonu için öncü gösterge olarak değerlendiriliyor. ABD’de tüketici enflasyonu da nisan ayında yüzde 3,8’e çıkarak üç yılın en yüksek seviyesine ulaşmıştı.

Nisan ayındaki üretici fiyatları verisi, ABD ekonomisinin Rusya’nın Ukrayna’yı geniş çaplı işgalinin tetiklediği enerji şokuyla sarsıldığı Aralık 2022’den bu yana en yüksek seviyeye işaret etti.

AKARYAKIT FİYATLARINDA SERT ARTIŞ

Benzer şekilde, son haftalarda yakıt fiyatlarında da sert artış yaşandı. Savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın kapanması, küresel petrol arzının beşte birinin geçtiği bu kritik güzergâh üzerinden yapılan sevkiyatları etkileyerek ham petrol fiyatlarında keskin yükselişe yol açtı.

ABD’de benzin fiyatları yarıdan fazla artarak galon başına 4,51 dolara çıktı. Dizel fiyatı da benzer oranda yükselerek 5,66 dolara ulaştı ve rekor seviyelere yaklaştı.

Üretici fiyatları verisi, 56 yaşındaki finansçı Kevin Warsh’un ABD Merkez Bankası’nın (Fed) başına geçmesine günler kala karşı karşıya kalacağı zorlu tabloyu da ortaya koydu.

FED FAİZ ARTIRMAK ZORUNDA KALABİLİR

Boston Fed Başkanı Susan Collins, dün yaptığı açıklamada, Fed'in enflasyondaki artışla mücadele etmek için faiz artırmak zorunda kalabileceği bir senaryoyu “öngörebildiğini” söyledi. Collins, bunun kendi “temel senaryosu” olmadığını ancak artık “bir miktar politika sıkılaştırması gerektirecek” bir sonucun mümkün olduğunu belirtti.

Federal Açık Piyasa Komitesi üyesi olan ancak faiz kararlarında oy hakkı bulunmayan Collins, “Enerji şoku, hem reel faaliyet hem de enflasyona ilişkin görünümümü olumsuz etkiledi. Ayrıca bu şok, reel faaliyete yönelik riskleri bir miktar daha aşağı, enflasyona yönelik riskleri ise daha yukarı yönlü hale getirdi” dedi.

Piyasalar, enflasyon verisinin ardından Nisan 2027’ye kadar faiz artırımı ihtimalini yüzde 80 olarak fiyatladı. Bu oran pazartesi günü yüzde 56 seviyesindeydi.

SAVAŞ ETKİSİ

Ekonomistler, dün açıklanan verilerin, savaşın ekonomi genelinde fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı yaratmaya devam edeceğini gösterdiğini belirtti. Sanayi maliyetlerindeki artışın, gıdadan uçak biletlerine kadar birçok kaleme yansıyabileceği ifade edildi.

Çalışma İstatistikleri Bürosu’na göre, nisan ayında yük taşımacılığı fiyatları yüzde 8,1 arttı.

RSM danışmanlık şirketinden Joseph Brusuelas, “sıcak” gelen verinin sistemde baskı olduğunu gösterdiğini belirterek, “Enflasyonun zirveye ulaşması biraz zaman alacak” dedi.

FİYATLAR YÜKSELMEYE DEVAM EDECEK

Gıda, enerji ve ticaret hizmetleri hariç tutularak hesaplanan çekirdek üretici enflasyonu, mart ayındaki yüzde 3,7 seviyesinden nisan ayında yüzde 4,4’e yükseldi.

Muhafazakâr düşünce kuruluşu Heritage Foundation ekonomisti EJ Antoni, çekirdek verinin daha yüksek enerji fiyatlarının ekonominin diğer alanlarına da “sızdığını” gösterdiğini söyledi. Trump tarafından geçen yıl Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun başına aday gösterilen ancak daha sonra adaylığı geri çekilen Antoni, X’te yaptığı paylaşımda, “Benzin ve dizel fiyatları bu noktada zirve yapmış olsa bile, diğer birçok fiyat aylarca yükselmeye devam edecek” ifadelerini kullandı.

ABD Enerji Bakanlığı tarafından ayrıca yayımlanan veriler, geçen hafta ham petrol ve benzin stoklarında beklenenden daha büyük düşüşler yaşandığını gösterdi. Bu durum, dizeli de içeren distilat stokları artmış olsa da yakıt fiyatları üzerindeki baskının sürdüğüne işaret etti.