ABD Başkanı Donald Trump, iki aydan kısa bir sürede Pekin yönetimine yakın iki önemli lideri hedef alan hamleleriyle dikkat çekti. Ocak ayında Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ABD tarafından yakalanırken, son olarak İran’ın dini lideri Ali Khamenei hayatını kaybetti. Bu gelişmeler, Çin’in Güney Amerika ve Orta Doğu’daki stratejik ortaklarını kaybetmesi anlamına geliyor.
ASİL DARBE: PETROL TEDARİĞİ
Askeri ve siyasi sonuçların ötesinde, bu iki hamlenin Çin açısından en kritik etkisi enerji alanında ortaya çıktı. Veri analiz şirketi Kpler’e göre, Venezuela’nın ham petrol ihracatının yarısından fazlası ve İran’ın deniz yoluyla sevk edilen petrolünün neredeyse tamamı geçen yıl Çin’e gitti.
CNN’in, Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikaları Merkezi verilerine dayanan hesaplamalarına göre, Venezuela ve İran’dan gelen petrol Çin’in toplam ithalatının yaklaşık yüzde 15’ini oluşturuyordu.
“FİYATTAN ÇOK FİZİKİ ARZ ÖNEMLİ”
Tortoise Capital Portföy Yöneticisi Rob Thummel, İran merkezli çatışmada Çin’i “en büyük kaybedenlerden biri” olarak tanımlıyor. Çin’in tükettiğinden çok daha az petrol ürettiğine dikkat çeken Thummel, “Yüksek fiyatlar ekonomik büyümeyi etkileyebilir ama asıl mesele fiziki arz. Çin ekonomisinin dönmesi için ham petrol ithalatına bağımlı” değerlendirmesinde bulundu.
PEKİN’DEN SERT TEPKİ, EKONOMİK YORUM YOK
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını “kabul edilemez” olarak nitelendirdi. Wang, “egemen bir liderin açıkça öldürülmesini ve rejim değişikliğinin kışkırtılmasını” sert sözlerle eleştirdi. Ancak Pekin yönetimi, gelişmelerin Çin ekonomisi üzerindeki olası etkilerine dair henüz resmi bir değerlendirme yapmadı.
HÜRMÜZ BOĞAZI ENDİŞESİ
Petrol arzına ilişkin riskler yalnızca üretici ülkelerle sınırlı değil. Çin ve diğer Asya ekonomileri, küresel enerji ticareti açısından hayati öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası aksamalardan da endişe duyuyor. Suudi Arabistan ve Kuveyt dahil birçok petrol üreticisinin ham petrolü bu boğazdan geçiyor.
İran’ın yarı resmi Mehr Haber Ajansı, pazar günü “izinsiz geçiş” yaptığı belirtilen bir tankerin Hürmüz Boğazı’nda vurulduğunu ve aldığı hasar nedeniyle batmakta olduğunu bildirdi.
Hürmüz Boğazı’nın kuzey kıyısını kontrol eden İran, geçmişte ABD ile yaşanan krizlerde bu su yolunu kapatma tehdidinde bulunmuştu. Analistler, boğazın kapanması ya da ciddi şekilde aksaması durumunda bunun küresel ölçekte büyük bir enerji krizini tetikleyeceği uyarısında bulunuyor.
