Şubat ayının sonunda ABD ve İsrail'in İran'ı vurması ve İran'ın da misilleme yapmasıyla birlikte Orta Doğu'da savaş başlarken, iddiaya göre ABD Başkanı Donald Trump, savaşı sona erdirmek için 15 maddelik bir plan taslağı hazırladı.
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasıyla birlikte ekonomik kayıpların artmasının Trump yönetiminin çatışmayı çözme konusundaki artan aciliyetini vurgularken ismini açıklamayan bir kaynak planın İran'a Pakistan üzerinden iletildiğini de aktardı.
DENİZ YOLLARI DA MASAYA YATIRILACAK
15 maddelik teklifin ayrıntıları belirsizliğini koruyor, ancak Trump, herhangi bir anlaşmanın İran'ın nükleer silah edinmesini veya sivil amaçlarla radyoaktif madde zenginleştirmesini yasaklamayı içermesi gerektiğini kamuoyuna açıkladı.
Yetkililerden biri, planın deniz yollarını da ele aldığını söyledi. Savaşın başlangıcından bu yana İran, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndan Batılı gemilerin güvenli geçişini fiilen engelleyerek küresel petrol ve doğalgaz arzını kesti ve fiyatların fırlamasına neden oldu.
Planın, İran'ın nükleer kapasitesinin sonlandırılması, Tahran'ın nükleer silah elde etme girişiminde bulunmayacağına dair taahhütte bulunması, İsfahan, Natanz ve Fordo nükleer tesislerinin devre dışı bırakılması gibi maddeler içerdiği ifade edildi.
Ayrıca, İran'ın ülkede uranyum zenginleştirme yapmaması, elindeki yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyumu Uluslararası Atom Enerji Ajansı'na devretmesinin istendiği öne sürüldü.
İddialara göre, Hürmüz Boğazı'nı yeniden gemi trafiğine açılması, İran'ın füze programının menzili ve miktarı açısından sınırlandırılması, Tahran'ın bölgedeki "vekil güçlere desteğini" kesmesi gibi şartlar da bulunuyor.
Bunun karşılığında İran'a yönelik yaptırımların kaldırılması taahhüt ediliyor.
İsrailli kaynaklar, İran’ın teklifi kabul konusunda isteksiz olabileceğini belirtirken, ABD’nin önce genel çerçeve anlaşması için baskı yapıp detayları erteleyebileceği endişesini dile getirdi.
TÜRKİYE DE DEVREDE
Yetkililerin belirttiğine göre, Pakistan ordusu komutanı Mareşal Seyyid Asim Münir, ABD ve İran arasında kilit arabulucu olarak öne çıkarken, Mısır ve Türkiye de İranlıları yapıcı bir şekilde diyaloga girmeye teşvik etti.
Mareşal Münir'in İran İslam Devrim Muhafızları ile yakın ilişkiler sürdürdüğü ve bu durumun onu savaşan taraflar arasında mesaj iletme konumuna getirdiği düşünülüyor.
İddiayı ilk olarak New York Times gazetesi ortaya atarken Beyaz Saray'dan konuyla ilgili bir açıklama gelmedi.
İran'ı enerji altyapısını vurmakla tehdit eden Trump pazartesi günü yaptığı açıklamada saldırıları müzakere için 5 gün ertelediğini açıklamış ve taraflar arasında verimli görüşmeler gerçekleştiğini iddia etmişti.
Bu süreç içerisinde petrol, altın ve enerji fiyatlarındaki dalgalanma da uluslararası piyasalarda endişeye sebep olmuştu.
Öte yandan Trump'ın 15 maddelik planına İsrail'in dahil olup olmadığı bilinmiyor.
