ABD yönetimi, Başkan Donald Trump’ın yüzde 10 seviyesindeki küresel gümrük vergilerinin cuma günü sona erecek olması nedeniyle onlarca ülkeye uygulanabilecek yeni tarifeler üzerinde çalışıyor.
İngiliz Financial Times gazetesinin planlar hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı habere göre, ABD’li yetkililer, Trump’ın yeni vergileri kısa süre içinde yürürlüğe koyabilmesine imkan tanıyacak seçenekler hazırladı.
Trump, pazartesi günü Kanada’dan ithal edilen ürünlere yüzde 50 gümrük vergisi uygulanacağını açıklamış, daha önce de Brezilya’dan yapılan ithalata yüzde 25 vergi getirmişti.
Bu adımlar, Trump’ın ticaret ortaklarına karşı gümrük tarifelerini bir politika aracı olarak kullanmayı sürdürdüğünü ortaya koydu.
YÜKSEK MAHKEME KARARI SONRASI YENİ YÖNTEM
Yeni tarifeler, ABD Yüksek Mahkemesinin bu yılın başında, Trump’ın Nisan 2025’teki “kurtuluş günü” açıklamasının ardından yürürlüğe konulan karşılıklı gümrük vergilerini iptal etmesinden sonra gündeme geldi.
Washington yönetimi, mahkemenin şubat ayında verdiği kararın ardından yüzde 10’luk genel bir tarife uygulamasına geçmişti. Ancak söz konusu vergilerin cuma günü sona ermesi bekleniyor.
Yeni vergilerin, zorla çalıştırma uygulamalarına ilişkin yürütülen bir soruşturmanın ardından devreye alınması planlanıyor. Böylece Trump yönetiminin, Yüksek Mahkemenin geçersiz kıldığı olağanüstü hal yetkilerini kullanmadan yeni tarifeler getirmesi amaçlanıyor.
İlk aşamada açıklanması beklenen vergilerin mevcut yüzde 10’luk tarifelere yakın seviyelerde olması öngörülüyor.
ABD yönetimi ayrıca daha yüksek oranlı vergilerin uygulanmasına hukuki zemin oluşturabilecek başka soruşturmalar üzerinde de çalışıyor.
YÖNETİM İÇİNDE TEMKİNLİ OLUNMASI ÇAĞRISI
Konu hakkında bilgi sahibi iki kaynağa göre üst düzey yetkililer, ticaret ortaklarıyla ilişkilerde istikrarın korunması ve Washington’ın 2025’te tarifeleri düşürmek amacıyla imzaladığı anlaşmalara bağlı kalınması yönünde Trump’a tavsiyelerde bulunuyor.
Trump’ın ticaret savaşını yeniden başlatma girişimi, ABD ile İran arasındaki gerilimin arttığı ve küresel enerji piyasalarının dalgalandığı bir döneme denk geldi.
Çatışmaların bölgesel bir savaşa dönüşme riski bulunurken, enerji fiyatlarındaki artış ABD’de yaşayanların ekonomik yükünü de artırdı.
ABD’de benzin fiyatları bu hafta galon başına yeniden 4 doların üzerine çıktı. Bu gelişmenin, yüksek yaşam maliyetinden şikayet eden seçmenlerin tepkisini artırabileceği değerlendiriliyor.
Focaldata tarafından Financial Times için ay başında yapılan ankete göre seçmenlerin üçte ikisinden fazlası Trump’ın hayat pahalılığıyla mücadele performansını onaylamıyor.
Washington merkezli danışmanlık şirketi Rock Creek Global Advisors’ın Genel Müdürü Michael Smart, tarife oranları üzerinde siyasi iklim ile satın alınabilirlik kaygılarının etkili olduğunu belirtti.
Smart, bu unsurların Trump’ın tarifeleri daha da yükseltme imkanını sınırladığını ifade etti.
BAZI ÜRÜNLERE MUAFİYET GETİRİLDİ
ABD’li yetkililer, Trump’ın başlangıçta önerdiği yüksek tarifelerin önemli bir bölümünü daha sonra yumuşattı.
Sığır eti ve kahve gibi tüketici ürünlerine geniş kapsamlı muafiyetler getirilirken, çelik ve alüminyum kullanılarak üretilen bazı ürünlere uygulanan vergiler de düşürüldü.
Kritik mineraller ile uçak parçalarına ilişkin yürütülen iki ayrı ticaret soruşturmasının ardından yetkililer, yeni tarifeler yerine ticaret ortaklarıyla müzakere edilmesini önerdi.
Eski ABD ticaret yetkilisi ve Asia Society Policy Institute Kıdemli Başkan Yardımcısı Wendy Cutler, tarife artışlarının tamamen gündemden çıktığı anlamına gelmediğini söyledi.
Cutler, özellikle ara seçimler yaklaşırken daha temkinli bir yaklaşım izlenmesinin beklendiğini belirtti.
Beyaz Saray ile ABD Ticaret Temsilciliği, konuya ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.
60 ÜLKEYE YÜZDE 10 İLA 12,5 TARİFE GÜNDEMDE
Bu hafta açıklanabilecek tarifelerin, zorla çalıştırma uygulamaları gerekçe gösterilerek 60 ülkeye yüzde 10 ila yüzde 12,5 arasında uygulanması planlanıyor.
Söz konusu tarifeler, ABD’li ticaret yetkilileri tarafından ilk kez haziran ayında önerilmişti.
ABD, soruşturmayı 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301’inci maddesi kapsamında mart ayında başlattı. Aynı dönemde aşırı üretim kapasitesine ilişkin ayrı bir inceleme de devreye alındı.
Yönetim, önerilere ilişkin kamuya açık oturumlar da gerçekleştirdi.
Aşırı üretim kapasitesi soruşturmasında Avrupa Birliği, Çin, Singapur, İsviçre, Norveç, Endonezya, Malezya, Kamboçya, Tayland, Güney Kore, Vietnam, Tayvan, Bangladeş, Meksika, Japonya ve Hindistan yer alıyor.
Yeni yaklaşım, Trump yönetiminin yüksek gümrük vergilerini uygulayabilmek için daha uzun ve usule dayalı yasal süreçlere başvurmak zorunda kaldığını gösteriyor.
Yüksek Mahkeme kararı öncesinde yönetim, başkanın olağanüstü yetkilerine dayanarak ülkelere kısa sürede yüksek tarifeler uygulayabiliyordu.
ABD'den Kanada'ya yüzde 50 ek tarifeEkonomi
