Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Ege Denizi'ndeki Helen Yayı'nın tamamen kırılması halinde Türkiye'nin büyük bölümünü etkileyebilecek bir deprem yaşanabileceğini açıkladı. Yapılan modellemeye göre 8'in üzerinde büyüklüğe ulaşabilecek deprem, Ege kıyılarında tsunamiye de yol açabilir. Bazı bölgelerde deniz suyunun 30 metreye kadar iç kesimlere ilerleyebileceği belirtildi.

BEUN Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümünde görev yapan Kutoğlu, geliştirdikleri otomatik hasar belirleme yazılımıyla olası depremin Türkiye üzerindeki etkilerini araştırdı.
Helen Yayı'nın deniz altında bulunan büyük bir dalma-batma zonu olduğunu belirten Kutoğlu, Japonya açıklarındaki benzer fay sistemleri gibi büyük depremler ve tsunami üretme potansiyeline sahip olduğunu söyledi.

TÜRKİYE'NİN NEREDEYSE TAMAMINDA HİSSEDİLEBİLİR
Fay hattının bütünüyle kırılması senaryosunu değerlendiren Kutoğlu, depremin yalnızca Ege Bölgesi'ni etkilemeyeceğine dikkat çekti.
Kutoğlu, "Bu fay, bütünüyle kırıldığı takdirde sekizden daha büyük bir deprem üretme potansiyeli var. Haritada gördüğünüz üzere bu olay meydana geldiği takdirde ülkemizin hemen hemen tamamında bu depremin az veya çok hissedilmesi söz konusu olacak. Türkiye coğrafyasının neredeyse tamamında bu deprem hissedilecek" dedi.
Olası depremin oluşturacağı en yüksek ivmenin yer çekimi ivmesinin yaklaşık beşte biri düzeyinde hesaplandığını belirten Kutoğlu, özellikle dayanıksız binalarda hasar oluşabileceğini ifade etti.
Kutoğlu, "Ağır bir hasar olabilmesi için depremin uygulayacağı kuvvetin yer çekimi kuvvetinin en az yarısına kadar ulaşması lazım" diye konuştu.

EGE'DEN KONYA'YA KADAR RİSKLİ ALANLAR BELİRLENDİ
Araştırmada sarsıntının etkisinin daha yüksek olabileceği bölgeler de belirlendi. Hazırlanan haritada Ege Bölgesi başta olmak üzere Marmara ve İç Anadolu'daki bazı alanların öne çıktığı görüldü.
Konya Havzası'nın da bu bölgeler arasında bulunduğunu söyleyen Kutoğlu, özellikle ovalar ve çöküntü alanlarındaki zayıf zeminlerin deprem etkisini artırabileceğini belirtti.
Kentsel dönüşümde zemin yapısının öncelikli kriterlerden biri olması gerektiğini vurgulayan Kutoğlu, "Kentsel dönüşüm yapacağımız zaman öncelikli kentsel dönüşüme başlayacağımız alanlar haritada kırmızı ile gördüğümüz alanlar olmalı. Çünkü meydana gelecek bir deprem en çok bu bölgelerde hasara neden olacaktır" dedi.
Kutoğlu ayrıca Türkiye'deki kara faylarının, Helen Yayı'ndan daha yıkıcı sonuçlara neden olabilecek depremler üretebileceği uyarısında bulundu.
TSUNAMİ UYARISI: DENİZ 30 METRE İÇERİ GİREBİLİR
Araştırmada olası depremin ardından oluşabilecek tsunami de değerlendirildi. Kutoğlu, Dünya Tsunami Merkezi'nin hesaplamalarına göre Ege kıyılarında 1 ila 2 metre yüksekliğinde tsunami görülebileceğini açıkladı.
Özellikle kıyı eğiminin düşük olduğu bölgelerde deniz suyunun 25 ila 30 metre içeriye ilerleyebileceğini belirten Kutoğlu, "Bu da ancak çok düşük kıyı eğimine sahip bölgelerde deniz suyunun yirmi beş, otuz metre kadar içeriye girmesine neden olur. Ancak bu büyük ölümlü bir hasara yol açabilecek büyüklükte bir tsunami değildir" diye konuştu.
Uzmanların çalışmasının Helen Yayı'nın tamamen kırılması ihtimaline dayalı bir senaryo olduğu, depremin ne zaman gerçekleşeceğine ilişkin bir tahmin içermediği belirtildi.