Havalimanlarında yolcular uçağa ister körükten ister merdivenden binsin, giriş kapısı genellikle sol tarafta bulunuyor. Dünya genelinde standart hale gelen bu uygulamanın geçmişi, modern havacılığın ortaya çıkışından çok daha eskiye uzanıyor.
The Aviation Historian dergisinin yayın yönetmeni Michael Oakley'e göre uygulamanın kökeni denizcilik geleneklerine dayanıyor. Gemilerde sol tarafın iskele olarak adlandırılması ve limanlarda bu taraftan yanaşılması, havacılıkta da benzer bir alışkanlığın oluşmasına katkı sağladı.
Havacılıkta kullanılan pek çok terimin denizcilikten gelmesi de iki sektör arasındaki tarihsel bağlantıyı gösteriyor.
İLK UÇAKLARDA KAPI SAĞDA DA OLABİLİYORDU
Havacılığın ilk dönemlerinde yolcuların hangi taraftan uçağa bindiği konusunda belirli bir standart bulunmuyordu. Yolcular, uçakların yanına getirilen merdivenleri kullanıyordu.
Örneğin 1930'larda üretilen Boeing 247 modelinde yolcu kapısı sağ taraftaydı. ABD Ulusal Hava ve Uzay Müzesi küratörü Bob van der Linden'e göre bu tasarım, dönemin hava yolu şirketlerinden United Airlines'ın tercihiydi.
Ancak 1950'li yıllarda ABD ve Avrupa'da modern havalimanı terminallerinin yaygınlaşmasıyla durum değişmeye başladı. Chicago O'Hare, Amsterdam Schiphol ve Londra Gatwick gibi havalimanlarındaki yeni terminal tasarımları, yolcu girişlerinin belirli bir düzene kavuşmasını sağladı.
PİLOTUN SOLDA OTURMASI DA ETKİLİ OLDU
1960'larda kapalı yolcu köprülerinin kullanılmaya başlanması, sol taraftan binişi kalıcı hale getirdi.
Pilotların kokpitte genellikle sol koltukta oturması bu tercihte önemli rol oynadı. Sol taraftaki konum, pilotların uçağı terminale yaklaştırırken mesafeyi daha rahat değerlendirmesine yardımcı oldu. Havalimanlarındaki yolcu köprüleri de buna uygun şekilde tasarlandı.
Uygulama, yer hizmetleri açısından da avantaj sağladı. Yolcular sol taraftan uçağa alınırken bagaj yükleme, ikmal ve diğer teknik işlemler çoğunlukla sağ tarafta yürütülmeye başlandı.
Böylece yolcuların hareket ettiği alan ile yer ekiplerinin çalışma alanı birbirinden ayrıldı. Bu düzen hem güvenliği artırdı hem de uçakların yerde geçirdiği sürenin daha verimli kullanılmasını sağladı.
Havalimanlarının büyümesi ve hava trafiğinin yoğunlaşmasıyla birlikte sol taraftan biniş, dünya genelinde havacılığın yerleşik uygulamalarından biri haline geldi.