Ürküten BM raporunda Konya Ovası detayı: Dünya 'su iflası' çağına girdi!
Birleşmiş Milletler'in (BM) yayımladığı yeni rapor, dünyanın "küresel su iflası" olarak tanımlanan kritik bir döneme girdiğini ortaya koydu. Rapora göre milyarlarca insanı etkileyecek bu kriz, toplumsal istikrar, gıda güvenliği ve barış açısından da ciddi riskler barındırıyor. Raporda ayrıca Konya Ovası'nın durumuna dikkat çekildi.
Raporda suyun aşırı kullanımı ve kirletilmesinin acilen durdurulması gerektiği vurgulanırken, mevcut gidişatın ne zaman geri dönülemez bir çöküşe yol açacağının bilinmediği belirtildi. BM'ye bağlı Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü'nde görev yapan ve raporun başyazarı olan Prof. Kaveh Madani, "Birçok kritik su sistemi iflas etmiş durumda. Sorun son derece acil çünkü tüm sistemin ne zaman çökeceğini kimse bilmiyor" dedi.
SU İFLASININ EN GÖRÜNÜR ÖRNEĞİ: KONYA OVASI
Raporda Türkiye'deki Konya Ovası küresel su iflasının en çarpıcı ve somut örneklerinden biri olarak gösterildi. Yeraltı suyunun aşırı kullanımı nedeniyle bölgede oluşan yaklaşık 700 obruğun su krizinin en görünür sonucu olduğu belirtildi.
Uzmanlara göre tarımsal sulama amacıyla yıllardır yeraltı sularının kullanımı, akiferlerin çökmesine ve toprağın aniden boşluklar oluşarak çökmesine neden oluyor.
DÜNYA GENELİNDE TABLO NASIL?
Rapora göre dünya genelinde insanların kullandığı tatlı suyun büyük bölümü, her yıl doğal yıllarla yenilenebileceğinden çok daha hızlı tüketiliyor. Ayrıca nehirlerin, yeraltı sularının ve sulak alanların geri dönülemez biçimde tahrip edildiğine dikkat çekildi.
ABD'deki Colorado Nehri ve Avustralya'daki Murray–Darling sistemi gibi büyük nehirler artık denize ulaşamaz hale gelirken dünyadaki büyük göllerin yarısının, 1990'lardan bu yana küçüldüğü aktarıldı.
Sonuç olarak dünya nüfusunun yüzde 75'i, su açısından güvensiz veya kritik derecede güvensiz ülkelerde yaşıyor. 2 milyar insanın tükenen yeraltı suyu rezervleri nedeniyle zemini çöken bölgelerde hayatını sürdürdüğü belirtiliyor.
Yeraltı suyunun aşırı çekilmesi nedeniyle İran'ın Rafsanjan kentinde zeminin yılda 30 cm, ABD'de Tulare'da 28 cm, Mexico'da ise 21 cm çöktüğü aktarılıyor. Raporda Jakarta, Manila, Lagos ve Kabil de risk altındaki büyük şehirler arasında sayıldı.
MUSLUKLARDAN SU AKMAYABİLİR
Su krizlerinin artık geçici değil kalıcı bir durum olduğunun belirtildiği raporda Chennai, Cape Town, Sao Paulo ve Tahran gibi kentlerin musluklardan su akmaması tehlikesiyle karşı karşıya olduğu vurgulandı.
Su kaynaklı çatışmaların sayısının 2010'da 20 iken, 2024'te 400'ün üzerine çıktığı da raporda vurgulanan bir diğer şey oldu.
Hindistan ve Pakistan gibi ülkelerdeki su iflası, pirinç ihracatı yoluyla küresel gıda piyasalarını da etkiliyor.
NASIL ÇÖZÜLECEK?
BM raporunda çözüm için radikal bir zihniyet değişimi gerektiği belirtildi. Su çekme haklarının mevcut kaynaklara göre yeniden düzenlenmesi, aşırı su gerektiren tarım ve sanayi ürünlerinde ayar yapılması, daha verimli sulama sistemlerinin inşa edilmesi, geçim kaynakları etkilenecek topluluklara destek sağlanması gibi öneriler de raporda yer aldı.