ABD yönetimi, ocak ayında Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun yakalanmasının ve Devlet Başkan Yardımcısı Delcy Rodriguez’in ülkenin yönetimine getirilmesinin ardından Venezuela’nın petrol ihracatının kontrolünü devralmış ve bazı yaptırımları askıya almıştı.
Venezuela’nın gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık dörtte birini oluşturan petrol gelirlerinin, yaptırım koşullarının hafifletilmesiyle ülke ekonomisine önemli katkı sağlaması bekleniyordu.
Ancak ABD’nin petrol gelirlerinin kontrolünü devralmasının üzerinden 6 ay geçmesine rağmen Venezuela ekonomisindeki toparlanmanın sınırlı kalması, gelirlerin tamamının Caracas yönetimine aktarılmamış olabileceği yönündeki tartışmaları gündeme getirdi.
13 MİLYAR DOLARI AŞTI
Financial Times (FT), yük ve veri analiz platformu Kpler tarafından derlenen Venezuela’nın ocak ayından bu yana gerçekleştirdiği ham petrol sevkiyatlarına ilişkin verileri kullanarak ülkenin muhtemel petrol gelirini hesapladı.
Hesaplamada, fiyatlandırma kuruluşu Argus Media’nın Venezuela’da üretilen ekstra ağır Merey petrolü ile daha az yaygın olan Boscan ve Hamaca türlerine ilişkin fiyat tahminlerinden yararlanıldı.
Fiyat verilerinin Venezuela’nın ihraç ettiği bütün petrol türlerini kapsamadığı ve yalnızca şubat ayında başladığı belirtildi.
Doğrudan fiyat tahmini bulunan ve ocak ayından bu yana sevk edilen petrolün toplam değerinin yaklaşık 11,5 milyar dolara ulaştığı, fiyat bilgisi bulunmayan variller de geçmiş fiyat eğilimleri dikkate alınarak hesaba katıldığında toplam gelirin 13 milyar doları aştığının tahmin edildiği aktarıldı.
Venezuela hükümetinin ABD tarafından yürütülen petrol satışlarından elde edilen geliri takip etmek amacıyla kurduğu internet sitesinde ise yalnızca mart ayında yapılan 300 milyon dolarlık bir transfere yer verildi.
ABD’Lİ VEKİLLER ŞEFFAFLIK TALEP EDİYOR
ABD Kongresi’nde hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi bazı milletvekilleri, petrol gelirlerinin nerede tutulduğunun ve dağıtım sırasında yolsuzluğun nasıl önleneceğinin açıklanması için yönetime baskı yapmaya başladı.
Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Üyesi Maria Elvira Salazar, dün düzenlenen oturumda, paranın nereye gittiği konusunda şeffaflığın önemli olduğunu belirterek fonlara ilişkin raporların kamuoyuyla paylaşılması çağrısında bulundu.
Demokrat Temsilciler Meclisi Üyesi Joaquin Castro da Venezuela petrol gelirlerinin koruyucu önlemler ve şeffaflık olmadan ABD yönetiminin kontrolünde bulunduğunu savunarak Kongrenin süreç hakkında bilgilendirilmediğini ifade etti.
Obama yönetiminde Beyaz Saray’ın Latin Amerika politikalarından sorumlu üst düzey yetkililerinden biri olan Benjamin Gedan, Demokratların kasım ayında Kongrenin bir ya da iki kanadında çoğunluğu kazanması halinde petrol fonlarıyla ilgili soruşturma başlatabileceğini söyledi.
Gedan, Venezuela petrol gelirlerinin dağıtımına ilişkin belge ve ifadelerin Kongre tarafından talep edilebileceğini belirtti.
WASHINGTON’DAN FARKLI AÇIKLAMALAR
ABD Başkanı Donald Trump, ocak ayındaki operasyonun ardından petrol gelirlerinin kendisi tarafından kontrol edileceğini söylemişti.
Aynı dönemde yayımlanan başkanlık kararnamesinde ise fonların Venezuela hükümetinin mülkiyetinde olduğu ve ABD hükümetine ait hesaplarda “emanet ve kamusal bir kapasiteyle” tutulacağı belirtilmişti.
ABD Enerji Bakanlığı, fonların hem Amerikan hem de Venezuela halkının yararına dağıtılacağını açıklamıştı.
Trump ise haziran ayında ABD’nin Venezuela’daki askeri operasyonun maliyetini petrol gelirleri sayesinde 28 katıyla karşıladığını ve ülkenin bu süreçten önemli miktarda gelir elde ettiğini ifade etmişti.
Dışişleri Bakanlığının üst düzey yetkililerinden Michael Kozak, nisanda yaptığı açıklamada petrol gelirlerinin yaklaşık 3 milyar dolarlık bölümünün Venezuela’ya gönderildiğini ve banka hesaplarının KPMG tarafından denetlendiğini bildirmişti.
Kozak ayrıca yönetime ait fonlar hakkında üç ayda bir rapor yayımlanacağını açıklamıştı. Ancak Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesindeki Demokrat üyeler, o tarihten bu yana herhangi bir bilgi almadıklarını belirtti.
“ONLARIN PARASI ANCAK İZNİMİZ GEREKİYOR”
ABD’li yetkililer, petrol fonlarının kontrolünün, Venezuela’yı Washington’dan gelen talimatlarla yönettiği belirtilen Delcy Rodriguez üzerinde baskı aracı olarak kullanıldığını ifade ediyor.
Kozak, geçen hafta Kongrede düzenlenen oturumda, söz konusu gelirin Venezuela’ya ait olduğunu ancak kullanımı için ABD’nin onayının gerektiğini söyledi.
Fonların kamu çalışanlarının maaşları ve petrol sektörünün ekipman ihtiyaçları gibi harcamalarda kullanılmasına izin verildiğini belirten Kozak, Venezuela yönetiminin harcama yapabilmek için ABD’den onay aldığını kaydetti.
ABD Dışişleri Bakanlığı da bu sistem kapsamında milyarlarca doların Venezuela ekonomisine aktarıldığını, fonların Venezuela halkına fayda sağlamasının temini amacıyla mali denetimin sürdürüldüğünü bildirdi.
EKONOMİK BÜYÜME BEKLENTİLERİN ALTINDA KALDI
Venezuela’nın daha önce ABD yaptırımlarını aşabilmek amacıyla petrolünü uluslararası piyasalarda önemli indirimlerle satmak zorunda kalması nedeniyle, birçok ekonomist bu yıl ülke ekonomisinde güçlü bir toparlanma bekliyordu.
Venezuela hükümeti, petrol ve doğal gaz sektöründeki yatırımları teşvik etmek amacıyla yeni bir kaynaklar yasasını yürürlüğe koyarken, ülkede petrol üretimi de bu yıl sınırlı artış gösterdi.
Washington merkezli Ekonomi ve Politika Araştırmaları Merkezi ekonomistlerinden Francisco Rodriguez, Venezuela’nın resmi verilere göre ilk çeyrekte yüzde 2,5 büyüdüğünü ve bunun yaklaşık 5 yılın en düşük büyüme oranı olduğunu belirtti.
Rodriguez, petrol gelirlerindeki artışa rağmen ekonominin daha hızlı büyümemesinin nedenlerinden birinin, ABD’nin yükselen gelirlerin tamamını Venezuela hükümetine aktarmaması olabileceğini ifade etti.
Venezuelalı ekonomist ve eski muhalefet milletvekili Jose Guerra da petrol gelirlerinin son yıllara kıyasla çok daha yüksek olması gerektiğini belirterek, paranın nerede olduğuna ilişkin şeffaflık bulunmadığını ve ABD hükümetinin bilgi vermediğini söyledi.
Venezuela odaklı danışmanlık şirketi Ecoanalitica’nın Direktörü Alejandro Grisanti ise son iki ayda ülkeye yüksek miktarda dolar girişi olduğuna ilişkin göstergeler bulunduğunu kaydetti.
Ekonominin yılın dördüncü çeyreğinde hızlanmasını beklediğini belirten Grisanti, depremlerin ardından toparlanmanın gelecek yılın ortasına sarkabileceğini dile getirdi.
DEPREMİN MALİYETİ 37 MİLYAR DOLAR
Petrol gelirlerinin akıbetine ilişkin tartışmalar, 24 Haziran’da meydana gelen iki yıkıcı depremin ardından daha da önem kazandı.
Birleşmiş Milletler, deprem nedeniyle bina ve altyapıda oluşan hasarın maliyetinin 37 milyar dolara ulaşacağını tahmin ediyor.
Rodriguez yönetimi, depremden sonra Uluslararası Para Fonu nezdinde tutulan kaynaklar ve devam eden bir mahkeme süreci nedeniyle İngiltere Merkez Bankasının gözetimindeki Venezuela altınları da dahil olmak üzere ülke dışında bulunan fonlara erişim sağlanması için girişimlerde bulundu.
ABD, afet yardımları kapsamında 386 milyon dolarlık kaynak tahsis ederken, yardım çalışmalarına katılmak üzere Venezuela’ya yüzlerce asker gönderdi.
ABD’nin Caracas Maslahatgüzarı John Barrett, bu ay yaptığı açıklamada petrol gelirlerinin tutulduğu hesaplardan yeniden inşa çalışmaları için de kaynak sağlandığını belirtti ancak miktara ilişkin bilgi vermedi.
FT’nin tahmin ettiği petrol geliri tutarına, ABD’li yetkililerin bir bölümünün yönetim tarafından toplandığını söylediği madencilik ihracatından elde edilen gelirler dahil edilmedi.
Petrol fiyatlarında tehlikeli tırmanışEkonomi
