Bilecik’in 18 medeniyete ev sahipliği yapmış Osmaneli ilçesinde bulunan Aya Yorgi Kilisesi, tarihi ve mimari özellikleriyle dikkat çekmesine rağmen uzun süredir restore edilmeyi bekliyor. Yapım tarihi kesin olarak bilinmeyen kilise, 1874 yılında çıkan büyük yangının ardından yeniden inşa edildi.
Döneminde Gemlik Metropolitliğine bağlı Rum Ortodoks Kilisesi olarak bilinen Hagios Georgios (Aya Yorgi), üç nefli, haç planlı ve kubbeli bazilika yapısıyla öne çıkıyor. Yangın sonrası Lefke’nin yeniden imarı için görevlendirilen Macar bir mühendis tarafından 1876-1878 yılları arasında bugünkü formuna kavuşturuldu.
9 YILDA İLERLEME SAĞLANAMADI
Kilise için 2017 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Osmaneli Belediyesi iş birliğinde restorasyon kararı alınmış, yapının kültür merkezi ve müze olarak hizmet vermesi planlanmıştı. Aynı yıl 13 Ekim’de ihalesinin yapılacağı ve çalışmaların 365 gün içinde tamamlanacağı açıklanmıştı. Ancak aradan geçen 9 yıla rağmen projede somut bir ilerleme sağlanamadı.
Osmaneli Belediyesi çalışanı İlayda Özkök, ilçenin geçmişte farklı medeniyetlerin bir arada yaşadığı önemli bir yerleşim olduğunu belirterek, Aya Yorgi Kilisesi’nin bulunduğu alanın tarih boyunca tapınak bölgesi olarak kullanıldığını ifade etti. Özkök, Osmaneli’nin eski adıyla Lefke’nin çok sayıda medeniyete ev sahipliği yaptığını vurguladı.
1874 yılında çıkan büyük yangının ilçenin büyük bölümünü yok ettiğini anlatan Özkök, o dönemde kullanılan yapı tekniği nedeniyle alevlerin hızla yayıldığını ve Osmaneli’nin yaklaşık yüzde 80’inin kül olduğunu söyledi. Bu yangında eski ahşap kilisenin de yok olduğunu belirten Özkök, sonrasında şehrin yeniden planlandığını dile getirdi.
Yangın sonrası Bursa Valiliği tarafından gönderilen Macar mühendisin, Camikebir ve Cami Cedit mahalleleri başta olmak üzere kenti yeniden inşa ettiğini aktaran Özkök, Aya Yorgi Kilisesi’nin de bu süreçte yeniden yapıldığını kaydetti.
MARMARA BÖLGESİNDEKİ EN BÜYÜK KİLİSELERDEN BİRİ
Kilise hakkında bilgi veren Özkök, yapının iki çan kulesine sahip olduğunu ve Marmara Bölgesi’ndeki en büyük kiliselerden biri olarak kabul edildiğini söyledi. Geçmişte Rum ve Türk halkının bölgede bir arada, birbirine müdahale etmeden ibadetlerini gerçekleştirdiğini ifade eden Özkök, bu durumun Osmaneli’nin çok kültürlü yapısını ortaya koyduğunu belirtti.
Kurtuluş Savaşı döneminde bölgedeki Rum nüfusun göç etmesiyle birlikte kilisenin sahipsiz kaldığını anlatan Özkök, bu süreçte yapının yağmalandığını ancak Osmaneli halkının esere zarar vermediğini vurguladı. Kilisenin, yerel halk tarafından korunması amacıyla dönemin varlıklı aileleri tarafından satın alındığını ifade etti.
2000’li yılların başında yeniden devlet hazinesine kazandırılan Aya Yorgi Kilisesi, günümüzde de yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekmeye devam ediyor. İlçede turizmi canlandırma hedefiyle çalışmalar yürütüldüğünü belirten Özkök, tarihi yapının restore edilmesinin bölge açısından büyük önem taşıdığını dile getirdi.
