Japonya'da nüfusun süratle yaşlanması ve işletmeleri devralacak genç neslin eksikliği, küçük çaplı ticarethanelerin geleceğini tehlikeye atıyor.
Emeklilik dönemine giren fakat dükkanlarını devredecek kimseyi bulamayan mülk sahipleri, yıllarca emek verdikleri mekanların kapısına kilit vurmamak adına alternatif yollar arıyor.
Bazı sahipler dükkanlarını oldukça cüzi fiyatlara elden çıkarırken, bazıları ise faaliyetlerin aynen devam ettirilmesi kaydıyla genç girişimcilere bedelsiz teslim ediyor.
Ülke genelindeki iki ayrı platformda devredilmeyi bekleyen 42 binden fazla işletme bulunurken, bu rakamın ilerleyen dönemde daha da yukarı tırmanacağı öngörülüyor.
KAFEYİ TEK KURUŞ ÖDEMEDEN DEVRALDI
Hiroşima kentinde ikamet eden ve öteden beri kendi kafesini işletme arzusu taşıyan 31 yaşındaki Kengo Ohama, devir platformu Relay bünyesindeki bir ilanı inceledikten sonra bu hayalini gerçeğe dönüştürdü.
Emekliye ayrılmak isteyen yaşlı bir çift, işletmekte oldukları Country Road isimli kafeyi Ohama'ya mobilyaları, mutfak aksamları, yemek tarifleri ve tedarikçi detaylarıyla birlikte beş kuruş para almadan devretti. Eski mülk sahiplerinin aradığı tek şart ise kafenin hizmet vermeyi sürdürmesiydi.
ESKİ SAHİPLERİNİN TEK ŞARTI VARDI
Kafenin yer aldığı gayrimenkul için aylık 50 bin Japon yeni (15 bin 774 TL) tutarında kira ödeyen Ohama, eşiyle birlikte yürüttüğü işletmede kahve kavurma işlemlerinden müşteri ağırlamaya kadar pek çok görevi üstleniyor. Sabah saat 06.00'da iş başı yapan çift, kimi günler evlerine ancak gece 23.00'te dönebiliyor.
NÜFUSUN YAŞLANMASI İŞLETMELERİN DEVRİNE YOL AÇIYOR
Japonya'daki düşük doğum oranları ile giderek artan yaşlı nüfus, küçük boyuttaki firmaların varlığını sürdürmesini güçleştiriyor. İşletme sahiplerinin evlatları bulunmayabiliyor ya da çocuklar aile mesleğini devam ettirmek yerine farklı sektörlere yönelebiliyor.
Japonya Finans Kurumu tarafından 2023 yılında gerçekleştirilen araştırmaya göre, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin yüzde 57,4'ü mevcut idarecilerinin ayrılması halinde kapanma tehlikesiyle karşı karşıya. Söz konusu oran 2019 senesinde yüzde 52,6 seviyesinde ölçülmüştü.
BİNLERCE İŞLETME YENİ SAHİBİNİ BEKLİYOR
Devretmek isteyenler ile girişimci adaylarını buluşturan Relay ve BATONZ gibi mecralar, Japonya'da her geçen gün daha geniş bir kitleye ulaşıyor. Relay bugüne kadar yaklaşık 900 işletmeyi sistemine dahil etti; bunlardan yaklaşık 350'sinin ilanı halen aktif durumda bulunuyor.
BATONZ ise Mart 2026 itibarıyla 42 binden fazla işletmeyi listesine ekledi ve 3 bin 421 alıcı-satıcı anlaşmasına imza attırdı. İşletmelerini başkasına devretmeyi hedefleyenler çoğunlukla 60-70 yaş aralığındayken, yeni sahipler genellikle 30-40 yaş bandında yer alıyor.
GENÇ GİRİŞİMCİ PANSİYONU SATIN ALDI
Sağlanan bu imkanları değerlendiren bir diğer isim ise 29 yaşındaki Kota Fujisawa oldu. Tokyo'da sürdürdüğü danışmanlık görevinden istifa eden Fujisawa, çocukluk arkadaşlarıyla bir araya gelerek Nagano bölgesinde hizmet veren bir pansiyonu devraldı.
İşletmenin web sitesi, rezervasyon altyapısı ve diğer tüm faaliyet unsurları için 10 milyon Japon yeninden daha düşük bir tutar ödediler. Pansiyonun ismini Local Knot Backpackers şeklinde değiştiren Fujisawa, doğup büyüdüğü bölgenin turizm hareketliliğine katkı sunmayı amaçlıyor.
DEVLET MEMURLUĞUNU BIRAKTI, ÇİFTÇİ OLDU
Diğer taraftan 29 yaşındaki Takayuki Otawara, geçmişte hiçbir tarım tecrübesi bulunmamasına karşın çiftçiliğe adım atmaya karar verdi. Kamudaki görevinden ayrılan Otawara, Relay platformu üzerinden üretim alanını küçültmeyi planlayan bir çiftçi ailesiyle irtibat kurdu.
Sera ve sulama tesisatlarını 3 milyon Japon yenine devralarak kendi tesisini faaliyete geçirdi. Günümüzde kakao, çilek, muz ve pirinç üretimi gerçekleştiriyor.
YAŞLANAN NÜFUS GENÇLERE YENİ FIRSATLAR SUNUYOR
Japonya'da gerçekleşen işletme devirleri, bir taraftan kapanma riski taşıyan küçük ölçekli firmaların faaliyetlerine devam etmesine olanak sağlarken, diğer taraftan genç kuşaklara girişimcilik kapılarını aralıyor.
Ancak işletmelerin tamamı bedelsiz devredilmiyor; devir ücretleri, kira bedelleri ve diğer muhtelif şartlar işletmeden işletmeye farklılık gösteriyor.
