Erzurum'da geleneksel tespih ustalığı, ince işçilik ve farklı sanat dallarının bir araya gelmesiyle bambaşka bir boyuta taşınıyor. Farklı teknikleri aynı tespih üzerinde buluşturarak her biri ayrı emek isteyen özel tasarımlar müşterilerin ilgi odağı oldu.
Erzurum'un Yakutiye ilçesindeki atölyelerinde çalışan iki usta, Oltu taşı, kuka ve fildişi gibi materyalleri gümüş ve altın işlemelerle süslüyor. Yarma, çakım, telkâri, nokta işçiliği, oymacılık ve gravür gibi sanatları bir arada kullanan ustalar, ortaya çıkan eserleri tasarıma göre 4 gün ile 1 ay arasında tamamlıyor.
TESPİHİN FİYATI 100 BİN LİRAYA KADAR ÇIKIYOR
Ustaların hazırladığı tespihlerde işçilik, her bir tanenin üzerinde ayrı ayrı yürütülüyor. Müşterinin isteğine ve tasarıma göre tespihin her tanesine 500 ila 900 arasında delik açılıyor. Bu deliklerin her biri gümüş veya altın materyallerle tek tek dolduruluyor.
Yarma sanatı, çakım sanatı, telkâri sanatı, nokta sanatı ve bunun gibi birçok sanatı tespit yapımında kullandıklarını belirten ustalar, bazı tespihlerin daha yapım aşamasında satıldığını söylediler.
Erzurum'un Yakutiye ilçesi Pelit Meydanı'ndaki atölyelerinde yarma, çakım, nokta işçiliği, telkâri, oymacılık, gravür ve firuze-mercan sanatlarını bir araya getiren ustalar, tasarımına göre yapımı 4 gün ile 1 ay arasında değişen tespihler üretiyor. Fiyatları 50 bin ila 100 bin lira arasında olan tespihler, kimi zaman yapım aşamasındayken alıcı buluyor.
'TÜRKİYE'DE, HATTA DÜNYADA TEK ATÖLYEYİZ'
Tespihlerle 9 yaşından bu yana ilgilendiğini ve yaklaşık 24 yıldır bu alanda çalıştığını belirten 33 yaşındaki Cengizhan Çelik, farklı materyaller üzerinde çeşitli işleme tekniklerini uyguladıklarını ifade ederek, "Tespihin genel olarak yarma, çakım sanatı, firuze sanatı, işte ivory dediğimiz diş tespihler, Oltu taşı, kuka, hepsine gümüş işleme yapıyoruz.
Genel olarak gümüş ve altın materyaller olmak başta olmak üzere fildişi, kuka, Oltu taşı, bu materyallere çalışıyoruz. Ortalama tespihin modeline göre bir hafta süren de var, bir ay süren de var, 4 gün süren de var. Biz her iki sanatın da aslında ortak temsilcisiyiz. Yarma sanatını da icra eden birçok ustamız, çakım sanatını da icra eden birçok ustamız var ama ikisini birleştiren şu anda Türkiye'de, hatta dünyada tek atölyeyiz, tek ekibiz. Yapım aşamasında attığımız videolar dâhilinde aynı gece giden ürün bile var daha bitmeden. Yani o gece giden de var. Bittikten sonra görüp o şekilde alanlar da var ama hemen gidiyor genellikle. Yani şöyle söyleyeyim, bunu Türkiye'de değil, dünyada uzaya çıkalım, farklı yaşam formlarını bulup, onlara soralım, şu anda bu iki sanatı aynı anda icra edebilen başka bir temsilci yok şu an" dedi.
BAZI TESPİHLER TAMAMLANMADAN SATILIYOR
Atölyede 17 yıldır tespih sektöründe çalışan 30 yaşındaki Kadir Polat da birden fazla sanat dalını aynı üretim sürecinde kullandıklarını belirtti.
Ağırlıklı olarak fildişi, Oltu taşı ve kuka üzerine çalıştıklarını anlatan Polat, gümüş ve altın işlemelerle farklı tasarımlar ortaya çıkardıklarını söyledi.
Atölyede nokta, yarma, telkâri, firuze ve mercan sanatlarının yanı sıra oymacılık ve gravür işçiliğinin de uygulandığını aktaran Polat, üretimin bütün aşamalarını kendilerinin gerçekleştirdiğini ifade etti.
Polat, atölyelerinin farklı sanat dallarını aynı çatı altında buluşturduğunu belirterek, tespihlerin baştan sona kendi ekipleri tarafından hazırlandığını dile getirdi.
