Türkiye kıyılarında balık tutan amatör balıkçıların oltalarına zaman zaman zehirli balıklar takılabiliyor. Renkli ve ilginç görünümleri nedeniyle zararsız sanılabilen bazı türler, dikenleriyle ciddi yaralanmalara neden olabiliyor. Bazı balıklar ise tüketildiklerinde hayati tehlike oluşturuyor.
Trakonya, iskorpit, aslan balığı ve sokar, dikenleriyle zehirlenmeye yol açabilen türler arasında yer alıyor. Balon balığı ise içerdiği tetrodotoksin nedeniyle tüketilmesi halinde ölümcül sonuçlar doğurabiliyor.
1. TRAKONYA: KUMUN ALTINDA GİZLENİYOR
Trakonya, deniz tabanında kuma gömülerek yaşayan ve çoğu zaman yalnızca gözleri dışarıda kalan bir balık türü. Üzerine basılması veya çıplak elle tutulmaya çalışılması durumunda zehirli dikenleriyle yaralanmaya neden olabiliyor.
Trakonya sokması şiddetli ağrıya, şişmeye ve kızarıklığa yol açabiliyor. Bazı vakalarda daha ciddi belirtiler de görülebiliyor. Bu nedenle sokma sonrasında tıbbi yardım alınması önem taşıyor.
TÜDAV'ın bilgilendirmesine göre trakonya ve benzeri zehirli balıkların diken batması sonucu oluşan yaralanmalarda, etkilenen bölge yaklaşık 42-45 derece sıcaklıktaki suda 30-90 dakika bekletilebiliyor. Ancak bu uygulama sağlık kuruluşuna başvurmanın yerine geçmiyor.
2. İSKORPİT: KAYALIKLARDA KAMUFLAJE OLUYOR
Kırmızımsı ve kahverengi tonlarıyla kayalık alanlarda kolayca fark edilmeyebilen iskorpit, zehirli dikenlere sahip balıklar arasında bulunuyor.
Eti tüketilebilen türlerden biri olsa da balığın dikenleri ciddi ağrıya ve şişmeye neden olabiliyor. Özellikle oltadan çıkarılırken veya ayıklanırken çıplak elle tutulması yaralanma riskini artırıyor.
Balığı tanımayan kişilerin elle müdahale etmemesi, dikenlerine temas etmemesi ve ayıklama işlemini deneyimli kişilere bırakması gerekiyor. Zehirli balık sokmalarında şiddetli ağrı ve başka belirtiler ortaya çıkabileceği için sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.
3. ASLAN BALIĞI: GÖRÜNÜŞÜNE ALDANMAYIN
Kızıldeniz kökenli aslan balığı, Akdeniz'de yayılım gösteren istilacı türler arasında yer alıyor. Kırmızı-beyaz çizgileri ve gösterişli yüzgeçleriyle dikkat çeken balığın sırt ve yüzgeç dikenleri zehir taşıyor.
Dikenlerinin batması halinde şiddetli ağrı, şişlik ve kızarıklık görülebiliyor. Bazı kişilerde bulantı, kusma, tansiyon değişiklikleri ve alerjik reaksiyonlar gibi daha ciddi belirtiler de ortaya çıkabiliyor.
Aslan balığının eti, zehirli dikenlerinden uygun şekilde arındırıldığında tüketilebiliyor. Ancak temizleme işlemi sırasında dikenlere temas edilmesi tehlike oluşturuyor. Bu nedenle balığı tanımayanların kendi başına ayıklamaya çalışmaması gerekiyor.
4. SOKAR: KÜÇÜK BOYUNA ALDANMAYIN
Sokar balığı, küçük boyutuna rağmen zehirli dikenleri nedeniyle dikkat edilmesi gereken türler arasında bulunuyor. Sırt ve karın yüzgeçlerindeki dikenler, balık elle tutulduğunda yaralanmaya yol açabiliyor.
Özellikle küçük balıkların tehlikesiz olduğunu düşünen amatör balıkçıların dikkatli olması gerekiyor. Tanınmayan balıkların çıplak elle tutulmaması, oltadan çıkarılırken uygun ekipman kullanılması önem taşıyor.
5. BALON BALIĞI: TÜKETİLMESİ ÖLÜMCÜL OLABİLİR
Türkiye kıyılarında görülen istilacı türlerden balon balığı, içerdiği tetrodotoksin nedeniyle en ciddi tehlikelerden birini oluşturuyor.
Balığın deri, iç organ ve üreme dokularında bulunabilen tetrodotoksin, sinir sistemini etkileyerek dudak ve dilde uyuşma, kas güçsüzlüğü, felç ve solunum yetmezliğine neden olabiliyor. Zehir ısıya dayanıklı olduğu için pişirme, kaynatma veya kızartma yoluyla etkisiz hale getirilemiyor.
Bu nedenle balon balığı kesinlikle tüketilmemeli ve başka kişilere de verilmemeli. Tarım ve Orman Bakanlığı da balon balığının tüketilmesinin zehirlenmelere ve ölümlere yol açabileceği konusunda uyarıyor.
ZEHİRLİ DİKEN BATMASINDA NE YAPILMALI?
Zehirli deniz balıklarının dikenlerinin batması halinde yaralanan bölgenin hareketi azaltılmalı ve bölge ovulmamalı. Deniz canlılarının sokmalarında sıcak uygulama önerilse de yaranın değerlendirilmesi ve uygun müdahale için sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
