Emekli ajanın sıra dışı tutkusu. 30 kayıp elmayı yeniden buldu

ABD'de FBI’dan emekli olduktan sonra 2012’de daha fazla boş zamana sahip olan Washington doğumlu Dave Benscoter’ın hayatı, sıradan bir bahçe işi sırasında değişti.

Benscoter, kiliseden bir tanıdığına bahçe işlerinde yardım ederken, kadının meyve bahçesindeki elma ağaçlarında alışılmadık bir durum fark etti. Ağaçlardaki çeşitler, daha önce gördüğü elmalara benzemiyordu.

Benscoter, geçen yıl kasım ayında Evergreen Thumb podcast’ine yaptığı açıklamada, “Onu aradım ve ‘Meyve bahçenizdeki elma ağaçlarının ne tür olduğunu biliyor musunuz?’ diye sordum” dedi.

Kadın, ağaçlardan bazılarının çeşidini biliyordu. Bunlardan biri, yılın ilk olgunlaşan elması olan ve temmuz ayında yetişen Yellow Transparent’tı. Bir başka sırada ise ABD’de yetiştirilen ilk elma çeşidi olarak bilinen, eski bir çeşit olan Wealthy bulunuyordu.

Ancak diğer ağaçların hangi çeşitlere ait olduğu bilinmiyordu.

Benscoter bunun üzerine internet üzerinden araştırmaya başladı. “Temelde internette birbiri ardına tavşan deliklerine girdim” sözleriyle anlattığı bu araştırma, zamanla büyük bir uğraşa dönüştü.

UNUTULMUŞ ELMA ÇEŞİTLERİNİN İZİNDE

Benscoter, bir zamanlar Pasifik Kuzeybatısı'nın farklı bölgelerinde yetiştirilen ancak zaman içinde bulunması giderek zorlaşan elma çeşitlerini araştırmaya başladı.

Doğa araştırmalarından aile tariflerine, ilçe panayırlarına ait gazetelerden diğer tarihi kayıtlara kadar pek çok kaynağı inceleyen Benscoter, elma meraklılarının “kayıp elmalar” olarak adlandırdığı çeşitlerin izini sürdü.

Bu araştırmalar onu Oregon’daki Temperate Orchard Conservancy’den Joanie Cooper ve Sean Shepherd ile bir araya getirdi. Benscoter’ın “elma tanımlama uzmanları” olarak nitelendirdiği Cooper ve Shepherd, sıra dışı örneklerin DNA analizleriyle hangi çeşitlere ait olduklarının belirlenmesine yardımcı oldu.

Benscoter, “İlk yıl bir tane bulduk; Fall Jenneting’di. Şimdi bir zamanlar kayıp olan 30 çeşidi bulduk” dedi.

Aramalar bununla da sınırlı kalmadı.

Benscoter, arkadaşı E.J. Brandt ile birlikte Lost Apple Project’i kurdu. İkili, emeklilik yıllarını tarihi elma ağaçlarını bulmaya ve korumaya adadı.

2012’den bu yana doğu Washington, batı Idaho ve kuzey Oregon’da, 1920’den önce dikilmiş elma ağaçlarını bulmak için araştırmalarını sürdürüyorlar.

TARİHİ ELMA ÇEŞİTLERİ YENİDEN ÇOĞALTILIYOR

Lost Apple Project’in amacı yalnızca sıra dışı elmalar bulmak değil. Kâr amacı gütmeyen proje, yeniden keşfedilen çeşitlerin gelecek nesillere aktarılmasını da sağlamaya çalışıyor.

Brandt ve Benscoter, nadir ağaçları arıyor, sonbaharda elma örnekleri topluyor ve bu örneklerin hangi çeşitlere ait olduğunu belirletiyor. Kış aylarında ise yeniden bahçelere dönerek ağaçlardan dallar alıyor ve bu çeşitleri çoğaltıyor.

Bu çalışmalar sayesinde yeniden yetiştirilen ağaçlar, “miras” olarak nitelendirilen tarihi çeşitlerin gelecek nesillere taşınmasına yardımcı oluyor.

Ekibin keşfettiği çeşitler arasında Streaked Pippin, Sary Sinap ve Nero gibi dikkat çekici isimlere sahip elmalar da bulunuyor.

KITTAGESKEE ELMASININ YILLAR SONRA GELEN KEŞFİ

Benscoter için keşifler arasında özel bir yere sahip olanlardan biri ise kişisel bir hikâyeyle bağlantılı Kittageskee elması oldu.

Benscoter, Arkansas’ta yıllarca Kittageskee elmasını bulmayı umut eden bir çiftçiden söz etti. Bir dönem bu eyalette yetiştirilen ancak daha sonra ortadan kaybolan bu elma çeşidi, çiftçinin hayatı boyunca peşinden gittiği bir arayışa dönüşmüştü.

Benscoter’ın aktardığına göre çiftçi, emekli olmaya yaklaşırken hayatındaki en büyük pişmanlıklardan birinin Kittageskee elmasını hiç bulamamış olmak olduğunu düşünüyordu.

Yaklaşık iki yıl sonra ise beklenmedik bir gelişme yaşandı.

Benscoter ve ekibi, Kittageskee elmalarını Idaho’nun güneyinde buldu. Boise bölgesindeki Lost Apple Project üyelerinden biri elmaları toplayarak ekibe gönderdi.

Benscoter, “Onu inanılmaz derecede mutlu ettiğini biliyorum” dedi ve ekledi:

“Hiç tadamayacağını düşündüğü bir elmaydı. Bu yüzden benim için öne çıkan hikâyelerden biri.”

BİR EMEKLİLİK UĞRAŞINDAN KORUMA PROJESİNE

Benscoter’ın hikâyesi, emeklilik döneminde başlayan sıradan bir merakın yıllar süren bir koruma çalışmasına dönüşmesini anlatıyor.

2012’de bir bahçedeki elma ağaçlarını fark etmesiyle başlayan araştırma, onu unutulmuş elma çeşitlerinin izini süren bir projeye götürdü.

Benscoter ve Brandt’ın çalışmaları sayesinde bir zamanlar kaybolduğu düşünülen çeşitler yeniden gün yüzüne çıkarılırken, bazıları yeniden yetiştirilerek sofralara dönme fırsatı buluyor.