CEM CEMAL PEKİN / NEFES
Okul zili çalmadan velinin cebi, esnafın kasası alarm veriyor. Anaokulunda yıllık kırtasiye masrafı 7 bin 500 TL'ye, okul çantaları 4 bin TL'nin üzerine çıktı. Fiyatları yüksek bulan veli çocuğuna okul gereçlerini alamıyor, maliyetlerini karşılayamayan esnaf ise satış yapamıyor.
Bir zamanlar dükkânların hava parasıyla el değiştirdiği İstanbul Eminönü'nde şimdi vitrinleri 'kiralık' ilanları dolduruyor. Okul ve bayram alışverişi denilince ilk akla gelen Eminönü'nde şimdi in cin top oynuyor.
Veliler, çocuklarına kırtasiye, çanta ve kıyafet için bütçe yetiştiremiyor, esnaf siftah yapıp, ay sonunu getiremiyor. Çarşı pazarda fiyatlar anne babaların bütçesini tüketirken; zincir market baskısı, eriyen kâr marjları ve fahiş giderlerle boğuşan esnaf için ticaret sürdürülebilir olmaktan çıktı.
Yarın Türkiye genelinde birinci sınıflar okula başlayacak. Yeni eğitim öğretim yılı için ise 14 Eylül'de ders zili çalacak. Bu yıl veliler, çocuklarının sadece çanta ve kırtasiye harcamaları için en az 2 bin 500 TL'yi gözden çıkartmak zorunda. Eminönü'nde okul çantaları 500 TL'den başlıyor, marka olanlar 4.000 TL'nin üzerine kadar çıkıyor.
KİMSE HAZIRLIK YAPMIYOR
Eminönü'nde Esnaf Ahmet Yılmaz, son iki senedir 'sezon' kelimesini kullanmadıklarını belirterek, "Sadece Eminönü'nde değil, Türkiye'de 'sezon' bitti. Ne valizde ne de çantada sezon var. Artık kimse hazırlık bile yapmıyor. Stok var, eritmek için uğraşıyoruz. Herkes yeni mal üretmekten korkuyor, çünkü satış yok. Cirolar artmıyor. Esnaf, ürün elinden çıksın diye en dip fiyattan satıyor. Burada özellikle ticaretin ana noktası Mercan da kapalı, boş dükkânlar var. Bu durum eskiden mümkün değildi. Hava parası bile alınırdı" diye konuştu.
SÜREKLİ YENİ BİR HARCAMA ÇIKIYOR
OKUL ihtiyaçları için velilerin bütçesi sarsıldı. Üçüncü sınıfa geçen kızı için gelen Yeşim Yavuz, "Fiyatlar yüksek. Başka yerden kısıp, alacağım" dedi. Bir başka veli de "Okul harcamaları sadece çantayla bitmiyor. Yıl boyunca yeni şeyler istiyorlar" diye konuştu.
HERKES YÜKSEK FİYATTAN ŞİKAYETÇİ
Esnaf Mukadder Tatlılık, bu sene çanta fiyatlarını artıramadıklarını belirterek, ancak buna rağmen hem kira hem de diğer faturaların arttığını söyledi. Tatlılık, eşi ile birlikte çalıştıklarını, kazançlarının sadece ikisine yettiğinden yakındı.
Esnaf Osman Bilge de müşterilerin fiyatları yüksek bulduğunu ancak sorunun yalnızca çanta fiyatlarından ibaret olmadığını anlatarak "Herkes yüksek fiyatlardan şikayetçi. Sırf bu mu pahalı? Her şey ateş pahası. Satışlar geriliyor, ciro düşüyor. Bu yıl çok fazla esnaf kepenk indirdi" ifadelerini kullandı.
Kırtasiye çalışanı Mert Özkan, "Çocuğunu özel bir kreşe ya da anaokuluna gönderen veli, yıllık 7 bin 500 TL'yi gözden çıkartmalı. Bu paketin içinde balon, parmak ve yüz boyama kalemleri, resim defterleri ve boncuklar var. Yüz boyama kalemleri 1.250 liraya kadar çıkıyor" dedi.
KİRALAR ESNAFI BİTİRDİ
Eminönü bölgesinde, özellikle ticaretin merkezi Mercan Yokuşu civarında çok kiralık dükkân var. Esnaf, kiraların 300-400 bin TL'ye yükseldiğini, stopaj, maaş ve belediye ödemeleri ile birleştiğinde para kazanmanın mümkün olmadığını dile getirdi. Eminönü'ndeki çantacılar çarşısı Kilit Han'a da in cin top oynuyor. Çanta satan bir esnaf "Eskiden bu dönemde dükkâna girdiğinde kolilerden adım atamazdın. Şu an sadece raflardaki mallar var elimizde. Süper marketlerin okul dönemlerinde kırtasiye ürünleri satmaya başlaması sektörü bitirdi" diye konuştu.
Bölgede 50 yıldır çalışan bir mali müşavir ise, özellikle çanta ve kırtasiye esnafının büyük sıkıntı yaşadığını anlatarak, "Yüksek kiralar büyük sorun. Tahsilatlar neredeyse durdu. İlk kez böyle bir dönem görüyorum" dedi.
