10 Kasım 1938'de Mustafa Kemal Atatürk'ün vefatı Türkiye'yi yasa boğdu. Dokuz gün sonra İstanbul'da çekilen bir fotoğraf, Ulu Önder'e son kez veda etmek isteyen insanların cami kubbelerine kadar çıktığı o unutulmaz günü tarihe kaydetti.
19 Kasım 1938...
İstanbul, Cumhuriyet'in kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ü son yolculuğuna uğurlamaya hazırlanıyordu.
Eminönü'nde alışılmışın dışında bir kalabalık vardı. Meydanlar dolmuş, yolların kenarında insanlar birikmişti. Herkes aynı şeyi bekliyordu: Atatürk'ün cenazesini taşıyan top arabasının geçişini...
Ancak o gün kalabalığın bir bölümü için sokaklarda yer bulmak bile mümkün değildi.
Başlarını kaldıranlar, Eminönü Yeni Camii'nin kubbelerinde ve çatılarında da insanlar olduğunu görüyordu.
Kimi kubbenin çevresine, kimi yapının çıkıntılarına, kimi de caminin önündeki muvakkithanenin çatısına çıkmıştı.
Hepsinin beklediği, aynı cenaze alayıydı.
BİR FOTOĞRAFA SIĞAN BÜYÜK VEDA
1938'den günümüze ulaşan siyah-beyaz fotoğraf, o gün İstanbul'da yaşananların çarpıcı tanıklarından biri oldu.
Karede Yeni Camii'nin kubbeleri ve önündeki yapının çatısı insanlarla dolu. Caminin yüksek bölümlerinde yan yana duran kalabalık, aşağıda cenaze alayının geçeceği güzergâha bakıyor.
Sokakta dönemin otomobilleri görülürken, tarihi yapının üzerindeki insan yoğunluğu fotoğrafın en dikkat çekici ayrıntısını oluşturuyor.
Bu insanların kim oldukları, nereden geldikleri ya da ne kadar süredir orada bekledikleri bilinmiyor.
Ancak neden orada toplandıkları biliniyor: Atatürk'ün cenaze kortejinin geçişine tanıklık etmek.
DAHA GÜN AĞARMADAN İSTANBUL AYAKTAYDI
Atatürk'ün vefatından dokuz gün sonra düzenlenen uğurlama töreni için İstanbul'da hazırlıklar sabahın erken saatlerinde başladı.
Anadolu Ajansının 19 Kasım 1938 tarihli haberinde, henüz gün doğmadan insanların sahillere ve cenaze alayının geçeceği yollara yöneldiği anlatılıyordu.
Beşiktaş'tan Sarayburnu'na uzanan güzergâhta kalabalık giderek büyüdü.
Yalnızca caddeler değil, cenaze alayının görülebileceği yüksek noktalar da insanlarla doldu.
Eminönü Yeni Camii'nde çekilen fotoğraf, işte bu büyük bekleyişin izlerini taşıyordu.
SON YOLCULUĞU DOLMABAHÇE'DEN BAŞLADI
10 Kasım 1938 sabahı saat 09.05'te Dolmabahçe Sarayı'nda hayatını kaybeden Atatürk'ün naaşı, 16-18 Kasım tarihlerinde sarayda halkın ziyaretine açıldı.
19 Kasım sabahı cenaze namazı Dolmabahçe Sarayı'nda kılındı. Ardından naaşı top arabasına yerleştirildi.
Cenaze alayı Tophane, Karaköy ve Galata Köprüsü üzerinden Eminönü'ne ulaştı. Bahçekapı ve Sirkeci'yi takip ederek Sarayburnu'na ilerledi.
Eminönü Yeni Camii'nin üzerinde bekleyen insanların görmek istediği alay da bu güzergâhtan geçti.
Atatürk'ün naaşı daha sonra Sarayburnu'ndan deniz yoluyla Yavuz zırhlısına aktarıldı. İzmit'e götürülen naaş, buradan trenle Ankara'ya gönderildi.
Aradan 88 yıl geçti.
Eminönü Yeni Camii bugün de İstanbul'un en tanınan yapılarından biri. Ancak 1938'de çekilen o fotoğraf, caminin alışılmış görüntüsünden çok farklı bir manzarayı gösteriyor.
Kubbelerin üzerinde yan yana duran insanlar, çatılarda bekleyen kalabalık ve aşağıda uzanan yol...
O gün orada bulunanların isimleri fotoğrafa yazılmadı. Yüzlerinin çoğu da seçilemiyor.
Fakat geriye, Atatürk'e duydukları derin sevgi ve saygıyla, ona son kez veda edebilmek için bir caminin kubbesine kadar çıkan insanların unutulmaz görüntüsü kaldı.
