Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa hakkında, yıllar önce özel çiftliğinde yaşanan para hırsızlığına ilişkin skandal nedeniyle azil süreci yeniden gündeme geldi.

Ülkenin en gelişmiş ekonomisine liderlik eden Ramaphosa, av çiftliğindeki bir kanepede saklanan yaklaşık 580 bin dolar nakit paranın çalınması ve sonrasında olayın gizlenmeye çalışıldığı iddialarıyla karşı karşıya.

Ramaphosa ise herhangi bir usulsüzlük yaptığını reddediyor.

KANEPEDE SAKLANAN NAKİT PARA

“Farmgate” olarak bilinen skandal, ilk olarak 2022’de ortaya çıktı.

Güney Afrika devlet güvenlik kurumunun eski başkanı, bir polis merkezine giderek Ramaphosa’nın Phala Phala çiftliğinde yaşanan hırsızlığı açıkladı ve Cumhurbaşkanı’nı kara para aklama dahil çeşitli suçlamalarla itham etti.

Hırsızlık, Ramaphosa’nın seçim zaferinden bir yıl sonra, Şubat 2020’de meydana geldi. Ancak olay kamuoyuna uzun süre yansımadı.

RAMAPHOSA İDDİALARI REDDETTİ

Skandalın ortaya çıkmasının ardından Ramaphosa, hırsızlığın yaşandığını kabul etti ancak herhangi bir suç işlemediğini söyledi.

Ramaphosa, olayı o dönem polis koruma biriminin başına bildirdiğini belirtti.

Cumhurbaşkanı, kanepeden çalınan 580 bin dolar tutarındaki ABD banknotlarının, çiftliğinde yapılan yasal manda satışından elde edildiğini savundu.

Paranın, çiftlikteki özel konutunun yedek odasında bulunan bir kanepenin minderlerinin altına, kasaya diğer çalışanların erişebileceğinden endişe eden bir personel tarafından konulduğunu söyledi.

BAĞIMSIZ PANELDEN “CİDDİ USULSÜZLÜK” BULGUSU

Parlamento tarafından atanan bağımsız bir panel, skandala ilişkin inceleme yürüttü.

Panel, Ramaphosa hakkında ciddi usulsüzlüğe işaret eden ilk bulgular olduğunu bildirdi.

Raporda, hırsızlığın gerektiği gibi bildirilmediği, paranın kaynağının net olmadığı ve miktarın Ramaphosa’nın açıkladığından çok daha yüksek olabileceği belirtildi.

Raporda ayrıca Ramaphosa’nın, komşu Namibya’nın o dönemki Cumhurbaşkanı ile olan bağlantılarını kullanarak, hırsızlık şüphelilerinden birinin gizlice takip edilmesine yardımcı olduğu iddiasına da yer verildi.

Panel, tam kapsamlı bir soruşturma yürütülmesini tavsiye etti.

SKANDAL NEDEN YENİDEN GÜNDEME GELDİ?

Ramaphosa, 2022 sonunda Parlamento’da yapılan ilk oylamadan sağ çıkmıştı.

O dönemde çoğunluğa sahip olan partisi Afrika Ulusal Kongresi, panel raporunun reddedilmesi yönünde oy kullanmış ve azil sürecinin ilerlemesini engellemişti.

Ancak iki muhalefet partisi, Güney Afrika’nın en yüksek yargı organı olan Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.

Muhalefet partileri, panel raporundaki bulguların, Ramaphosa’nın usulsüzlük yapıp yapmadığını ve azil oylamasıyla karşı karşıya kalıp kalmaması gerektiğini inceleyecek bir komitenin kurulmasını gerektirdiğini savundu.

ANAYASA MAHKEMESİ MUHALEFETİ HAKLI BULDU

Anayasa Mahkemesi bu ay muhalefet partileri lehine karar verdi.

Mahkeme, Parlamento’nun 2022’deki oylamasının usule uygun yapılmadığına hükmetti ve kararın geçersiz sayılması gerektiğini belirtti.

Bu karar, Farmgate skandalını ve Ramaphosa hakkında azil ihtimalini yeniden gündeme taşıdı.

Parlamento, konuyu tam olarak araştırmak üzere bir azil komitesi kurulacağını açıkladı.

CUMHURBAŞKANI KARŞI HAMLE YAPTI

Ramaphosa, istifa etmeyeceğini açıkladı.

Ulusal yayıncı SABC’nin haberine göre Cumhurbaşkanı, bu hafta mahkemeye kendi başvurusunu yaparak bağımsız panel raporunun bulgularına itiraz etti.

Ramaphosa, raporda “ciddi kusurlar” bulunduğunu savundu.

AZİL İÇİN ÜÇTE İKİ ÇOĞUNLUK GEREKİYOR

Güney Afrika Anayasası’na göre Cumhurbaşkanı’nın azledilebilmesi için 400 üyeli Parlamento’da en az üçte iki çoğunluğun desteği gerekiyor.

Ramaphosa’nın partisi Afrika Ulusal Kongresi, 2024’te mutlak çoğunluğunu kaybetmiş olsa da azil sürecini engelleyebilecek sayısal güce hâlâ sahip.

73 yaşındaki Ramaphosa, 2029’da sona erecek son başkanlık dönemini sürdürüyor.