Bir düşünün, denize açılmak için hazırladığınız tekne ahşaptan, plastikten veya metalden değil, mantardan yetiştirilmiş olsun! İlk duyulduğunda kulağa inanılmaz gelen bu fikir, ABD'li sanatçı Sam Shoemaker sayesinde gerçeğe dönüştü. Los Angeles'ta yaşayan sanatçı, özel olarak yetiştirdiği mantar miselyumundan bir kano hazırladı. Ardından bu sıra dışı araçla okyanusa açılarak 42,43 kilometrelik mesafeyi geride bıraktı ve Guinness Dünya Rekorları'na girmeyi başardı.
KANOSUNU MANTARDAN YETİŞTİRDİ
Sanatçı ve mikolog Sam Shoemaker, uzun yıllardır mantar türleri üzerinde çalışmalar yürütüyor. Farklı mantarları kullanarak heykeller ve sanat eserleri hazırlayan Shoemaker, zamanla bu canlıların yalnızca sanatsal üretimde değil, alternatif yapı malzemelerinin geliştirilmesinde de kullanılabileceğini araştırmaya başladı.
Bu düşünceden hareketle alışılmış tekne üretim yöntemlerinin dışına çıktı. Shoemaker, Ganoderma polychromum adlı yabani mantar türünün miselyumunu kullanarak bir kano yetiştirmeye karar verdi.
Miselyum, mantarların toprak veya yetiştikleri ortam içerisinde yayılan, ince ipliksi yapılardan oluşan kök benzeri ağı olarak biliniyor. Sanatçı, bu yapıyı bitkisel malzemeler ve biyolojik olarak parçalanabilen tekstil katmanlarıyla birlikte özel bir kalıba yerleştirdi.
Yaklaşık yedi hafta içerisinde mantar ağı kano biçimini aldı. Ardından teknenin kurutulması, sağlamlaştırılması ve deniz yolculuğuna hazırlanması için aylar süren çalışmalar gerçekleştirildi.
12 SAAT BOYUNCA OKYANUSTA KÜREK ÇEKTİ
Shoemaker'ın asıl hedefi, yetiştirdiği kanonun yalnızca sergilenecek bir sanat eseri olmadığını göstermekti. Bunun için Kaliforniya açıklarında zorlu bir deniz yolculuğuna çıkmaya karar verdi.
Ağustos 2025'te Catalina Adası'ndan hareket eden sanatçı, Kaliforniya ana karasındaki Cabrillo Beach'e ulaşmak için kürek çekti. Yaklaşık 3,6 metre uzunluğundaki ve 48,5 kilogram ağırlığındaki mantar kano, 12 saat süren yolculuk boyunca açık denizde ilerledi.
Ancak yolculuk beklendiği kadar kolay geçmedi. Güçlü akıntılar, değişken hava koşulları ve dalgalar sanatçının ilerlemesini zaman zaman zorlaştırdı. Sabah saatlerinde akıntının ters yönde etkili olması nedeniyle kano oldukça yavaş ilerledi.
Yolculuğun ilerleyen saatlerinde şartlar kısmen değişti. Shoemaker, açık denizde kendisine eşlik eden güvenlik teknesinin desteğiyle rotasını korumayı başardı. Hatta yolculuk sırasında genç bir yüzgeçli balina yaklaşık iki saat boyunca kanonun yakınında yüzdü.
GUINNESS DÜNYA REKORLARI'NA GİRDİ
Saatler süren mücadelenin ardından ana karaya ulaşmayı başaran Shoemaker, önemli bir rekora imza attı. Guinness Dünya Rekorları, sanatçının mantar miselyumundan üretilmiş bir tekneyle gerçekleştirdiği en uzun solo yolculuğu resmen kayda geçirdi.
Toplam 42,43 kilometrelik mesafeyi tamamlayan Shoemaker'ın başarısı, biyolojik malzemelerin farklı alanlarda kullanılabileceğine ilişkin çalışmalara da dikkat çekti.
MANTARLAR PLASTİĞE ALTERNATİF OLABİLİR Mİ?
Shoemaker'ın projesi yalnızca sıra dışı bir deniz yolculuğundan ibaret değil. Sanatçı, mantarların miselyum yapısının gelecekte plastik ve yenilenemeyen bazı malzemelere alternatif oluşturabileceğini düşünüyor. Bununla birlikte mantardan yetiştirilen kanonun geleneksel teknelerden daha kullanışlı olduğu henüz söylenemez. Sanatçı da üretimin uzun zaman, emek ve kaynak gerektirdiğini kabul ediyor.
Yine de bu deney, mantarların yalnızca mutfakta kullanılan bir besin olmadığını, doğru yöntemlerle farklı amaçlar için de değerlendirilebileceğini gösteren dikkat çekici bir örnek olarak kayıtlara geçti.
SAM SHOEMAKER KİMDİR?
1991 yılında ABD'nin Florida eyaletindeki Orlando kentinde dünyaya gelen Sam Shoemaker, Los Angeles'ta yaşayan sanatçı ve mikologdur. Mantarları yalnızca biyolojik canlılar olarak değil, sanat ve tasarım alanında kullanılabilecek alternatif bir malzeme olarak da ele alan Shoemaker, özellikle miselyumdan ürettiği heykeller ve sıra dışı çalışmalarıyla tanınıyor.
Sanat eğitimini California Institute of the Arts'ta alan Shoemaker, 2014 yılında bu kurumdan güzel sanatlar lisans derecesiyle mezun oldu. Eğitimine devam ederek 2020 yılında Yale Üniversitesinde heykel alanında yüksek lisansını tamamladı.
Shoemaker'ın çalışmalarının merkezinde, mantarların toprak altında gelişen ve kökleri andıran ağ yapısı miselyum bulunuyor. Bu yapıyı kullanarak çeşitli sanat eserleri ve biyolojik malzemeler geliştiren sanatçı, mantarların farklı alanlarda nasıl değerlendirilebileceğini araştırıyor. 2020 yılında kurduğu Myco Myco adlı laboratuvarda da farklı mantar türleri yetiştiriyor, bunların gelişimini inceliyor ve miselyumdan yeni malzemeler üretmek için deneyler yapıyor.
MANTAR MİSELYUMUNDAN TEKNE YAPTI, REKOR KIRDI
Sam Shoemaker'ı dünya çapında gündeme taşıyan çalışma ise mantar miselyumundan ürettiği kano oldu. Sanatçı, Ağustos 2025'te yaklaşık 3,6 metre uzunluğundaki teknesiyle Kaliforniya'daki Catalina Adası'ndan ana karaya doğru yola çıktı.
Ganoderma polychromum adlı mantar türünün miselyumundan geliştirilen tekneyle 42,43 kilometre yol kat eden Shoemaker, yolculuğunu 12 saatte tamamladı. Yaklaşık 48,5 kilogram ağırlığındaki bu sıra dışı araçla gerçekleştirdiği yolculuk, mantar miselyumundan yapılmış bir tekneyle gerçekleştirilen en uzun solo yolculuk olarak kayıtlara geçti.
Guinness Dünya Rekorları, Shoemaker'ın bu başarısını Kasım 2026'da yayımlayarak duyurdu. Böylece sanatçı, mantarların yalnızca gıda veya doğadaki ayrıştırıcı canlılar olarak değil, gelecekte farklı amaçlarla kullanılabilecek biyolojik malzemelerin geliştirilmesinde de önemli bir potansiyele sahip olduğunu gösteren çalışmasıyla dikkat çekti.
