Doğu Karadeniz’de üç istilacı tür, tarımsal üretimi doğrudan etkileyerek önemli zararlara yol açıyor.
Bölgede yaygın şekilde görülen kahverengi kokarca, sınırlı alanlarda etkili ancak yüksek tahrip gücüne sahip Turunçgil uzun antenli böceği ve doğal düşman baskısıyla gerileme sürecine giren Yalancı kelebek, aynı ekosistem içinde eş zamanlı baskı oluşturarak hem bölge ekonomisini hem de biyolojik dengeyi etkiliyor.
Doğu Karadeniz Bölgesi’nde etkili olan kahverengi kokarca, başta fındık olmak üzere birçok üründe kalite ve verim kaybına neden oluyor. Özellikle hasat dönemine yaklaşılırken zarar oranı artarken, oluşan ekonomik kayıp doğrudan üreticiye yansıyor.
TURUNÇGİL UZUN ANTENLİ BÖCEĞİ LOKAL AMA YÜKSEK TAHRİPLİ
Lokal ölçekte görülen ancak yüksek tahrip kapasitesine sahip Turunçgil uzun antenli böceği ise ağaç gövdelerinde açtığı galerilerle bitkileri zayıflatıyor ve kurumalara yol açıyor. Tespit edilen bölgelerde karantina uygulamaları devreye alınırken, enfekte ağaçlar sahadan çıkarılıyor ve yayılımın sınırlandırılması hedefleniyor.
Geçmiş yıllarda yoğun popülasyona ulaşan yalancı kelebek, doğal düşman baskısı nedeniyle gerileme sürecine girdi. Ancak uzmanlar, türün tamamen ortadan kalkmadığını ve iklim koşullarına bağlı olarak yeniden artış gösterebileceğini belirtiyor.
Yetkililer, bölgenin ılıman iklim yapısının istilacı türler için elverişli koşullar oluşturduğunu vurgularken, mücadelenin süreklilik ve planlama gerektirdiğine dikkat çekiyor. Erken uyarı sistemleri, feromon tuzakları ve biyolojik ajan destekli uygulamaların önümüzdeki dönemde daha yaygın şekilde kullanılması hedefleniyor.
İSTİLACILAR KOLAYCA TUTUNUYOR
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Kibar Ak, en etkili yöntemin tespit ve takip olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi:
"Bölgemizi etkileyen ve ülkemizin de gündeminde olan üç tane olan istilacı tür var. Kahverengi kokarca, lokal alanda da olsa oldukça zararlı olan turunçgil uzun antenli böceği ile bunlardan önce ortaya çıkıp şu anda doğal düşman baskısı altında kontrolünü kaybedip yalancı kelebek de bu türler arasında yer alıyor.
Ayrıca bölgede, istilacı türlerin yanında yabancı ot sorunları da bulunuyor. Özellikle 'İt dolahbacı' olarak bilinen ve ‘yalancı hıyar' şeklinde tanımlanan yabancı otlar da Doğu Karadeniz Bölgesi’nde yaygınlaşıyor. Bunun temel nedeni, bölgenin istilacı türlerin yaşamını sürdürebilmesi ve çoğalabilmesi için uygun bir iklime sahip olması.
Yazı da kışı da sert geçmeyen bu bölgede, istilacı türler bulaştıktan sonra kolayca tutunabiliyor ve çoğalabiliyor. Türkiye’de en çok gündemde olan tür kahverengi kokarca. İkinci olarak lokal düzeyde etkili turunçgil uzun antenli böceği geliyor.
Yalancı kelebek ise doğal düşman baskısı sayesinde etkisini büyük ölçüde kaybetmiş durumda. Çok güzel bir gelişme. Bu durum, biyolojik mücadele yöntemlerinin ne kadar etkili olduğunu gösteren önemli bir örnek niteliğinde. Tüm istilacı türlerde olduğu gibi, en etkili mücadele yöntemi tespit ve takip. Önce biyolojik mücadele ardından eradikasyon, kültürel mücadele ve son çare olarak kimyasal mücadele şeklinde sıralanıyor."
