Bulaşık süngerini yıllardır yanlış mı kullanıyoruz? Uzmanlar asıl tehlikeyi açıkladı

Günümüzde özellikle su tasarrufu için bulaşık makinelerini kullansak da pek çoğumuz halen bulaşık yıkamak için geleneksel yöntem olan bulaşık süngerlerine başvurmayı tercih ediyoruz. Bilindiği üzere çoğu bulaşık süngerinin bir daha sert ve tırtıklı, bir de daha yumuşak olmak üzere iki tarafı bulunuyor. Zaman zaman özellikle sosyal medyada ortaya atılan bir iddiaya göre, esasında bulaşık süngerlerini yanlış kullanıyoruz. Peki, bu iddia ne kadar doğru? Bulaşık süngerini en etkili şekilde nasıl kullanabiliriz?

SÜNGERİN İKİ YÜZÜ NE İŞE YARIYOR?

Bulaşık süngerinin yumuşak tarafı, tahmin edileceği üzere günlük bulaşıkları yıkamak ve bilhassa hassas yüzeyleri temizlemek üzere tasarlanmış durumda. Bu kısım genellikle sarı renkte oluyor ve tabak ve bardak gibi gündelik mutfak ve sofra gereçlerinin temizliği için kullanılıyor.

“Madalyonun diğer yüzünde” ise daha sert ve pürüzlü bir yüzey yer alıyor. Yine tahmin edilebileceği gibi, bu kısmın tasarım amacı kurumuş yemek kalıntıları gibi daha inatçı kir ve lekeleri çıkartmak. Ancak, bu kısmı her mutfak gerecinin temizliğinde kullanmak doğru olmayabilir. Teflon tavalar ve bunlara benzer kolay çizilebilen yüzeyler süngerin bu tarafı ile temizlendiğinde zarar görebilir.

Diğer bir deyişle, esasında süngerin iki tarafı farklı kullanım amaçları için tasarlanmış durumda. Burada yapılması gereken elinizdeki bulaşığın kirlilik durumuna ve yüzeyin özelliğine göre doğru tarafın hangisi olduğuna karar vermek.

ASIL SORUN BAKTERİLER Mİ?

Aslında bulaşık süngerinde insanlar açısından sorun yaratan nokta, hangi tarafın kullanılacağından ziyade sünger dokusunda zaman içinde birikebilen mikroorganizmalar olarak öne çıkıyor. Süngerler sürekli ıslak kaldıklarında veya iyice temizlenmeden üzerlerinde yemek artıklarıyla bırakıldıklarında bakterilerin çoğalmasına zemin hazırlayabiliyor.

Alman Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü’nün (BfR) 29 Haziran 2026 tarihli değerlendirmesine göre, mutfak süngerlerinde Salmonella ve E. coli gibi hastalık yapıcı bakteriler bulunabilir. Araştırma sonuçlarına göre, bazı bakteriler süngere hafif bir basınç uygulandığında dahi farklı yüzeylere taşınabiliyor. Dahası, temiz görünen veya kötü kokmayan süngerlerde dahi bakteri oluşumu yaşanmış olabilir.

10 BİNE YAKIN KİŞİNİN KATILDIĞI ARAŞTIRMA NE DİYOR?

2021 yılında “International Journal of Food Microbiology” (Uluslararası Gıda Mikrobiyolojisi) dergisinde yayımlanan bir araştırmada, Avrupa'nın 10 ülkesinden 9 bin 966 kişinin bulaşık temizleme alışkanlıkları mercek altına alındı. Çalışmada süngerler ve bulaşık fırçaları üzerinde laboratuvar ortamında testler de yapıldı.

Sonuçlar, bulaşık fırçalarının süngerlere göre daha hızlı kuruduğunu ve üzerlerindeki bakteri miktarının zamanla daha hızlı azaldığını ortaya koydu. Deneylerde Salmonella bakterisinin bazı sünger türlerinde 7 günden uzun süre canlı kalabildiği de görüldü. Araştırmacılar, bu nedenle bulaşık fırçalarının hijyen açısından avantaj sağlayabileceğini ortaya koydu.

SÜNGERLER NASIL TEMİZ TUTULUR?

Süngerin kullanım sonrasında iyice durulanması, fazla suyunun sıkılması ve hava alabileceği bir yerde kurumaya bırakılması gerekiyor. Lavabonun içinde veya sürekli ıslak kalan bir yüzeyde bırakılması ise kurumasını zorlaştırıyor.

Çiğ et ve tavuk suyuyla temas eden süngerlerin yeniden bulaşık temizliğinde kullanılması da çapraz bulaşma riski taşıyor. Böyle bir durumda süngeri değiştirmek daha güvenli bir tercih olarak öne çıkıyor.

Ayrıca sünger yıprandığında, parçalanmaya başladığında veya uzun süre kullanıldığında yenisiyle değiştirilmesi gerekiyor. Süngeri değiştirmek için kötü koku oluşmasını beklemek doğru bir yaklaşım değil.

ABD Tarım Bakanlığı'na bağlı Gıda Güvenliği ve Denetim Servisi de mutfak süngerlerinin bakteri barındırabileceği konusunda uyarıda bulundu. Kurum, süngerlerin düzenli olarak değiştirilmesini önerdi.