Demansın beklenmedik habercisi "burnunuzun dibinde" olabilir

Yapılan yeni bir araştırma, ağızdaki diş sayısının demansın önemli bir uyarı işareti olabileceğini ortaya koydu.

Science Alert bilim haberleri sitesinde detayları paylaşılan araştırma, bilim insanlarının bilişsel gerileme için ciddi bir risk faktörünü gözden kaçırmış olabileceğini ortaya koydu. Bu faktörün kelimenin tam anlamıyla “burnumuzun dibinde” olabileceğine işaret edildi.

“Journal of the American Medical Directors Association” (Amerikan Tıp Direktörleri Derneği) dergisinde yayınlanan söz konusu araştırmaya göre, kötü ağız sağlığı, demansa sandığımızdan çok daha fazla katkıda bulunuyor olabilir.

47 BİNİ AŞKIN KİŞİ MERCEK ALTINA ALINDI

Japon bilim insanları, çalışma kapsamında Japonya Gerontoloji Değerlendirme Çalışması’na (JAGES) katılan 65 yaş ve üzeri 47 bin 293 yetişkinden elde edilen verileri analiz etti. Katılımcılar, çalışma kapsamında 2013’ten 2022’ye kadar yaklaşık dokuz yıl boyunca takip edildi.

Bu süre boyunca tüm katılımcıların yaklaşık yüzde 17’sine tekabül eden 8 bin 247 kişi demans rahatsızlığına yakalandı.

Araştırmacılar, diş sayısı ile ölçülen kötü ağız sağlığının Lancet Komisyonu tarafından listelenen yerleşik risk faktörleriyle karşılaştırıldığında demansla ne ölçüde bağlantılı olduğunu mercek altına almak istedi.

Tohoku Üniversitesi’ndeb Maho Iwata, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Kötü ağız sağlığının bir göstergesi olarak kalan diş sayısını kullandık çünkü diş kaybı genellikle ileri düzey diş çürükleri ve şiddetli periodontal hastalık gibi yaşam boyu süren ağız hastalıkları öyküsünün son aşamasını yansıtır” ifadelerini kullandı.

NE KADAR AZ DİŞ O KADAR YÜKSEK RİSK

Araştırmacılar, yaptıkları analizlerde diş sayısının az olmasının demans görülme sıklığında önemli ölçüde artışla bağlantılı olduğunu tespit etti.

Bu oran, 20 veya daha fazla dişi olan kişilerde 1,63 iken, 10–19 dişi olanlarda 2,31, 1–9 dişi olanlarda 2,97, hiç dişi kalmamış kişilerde ise 4,34 seviyesine çıktığını ortaya koydu.

Cinsiyet, yaş ve gelir düzeyine göre düzeltme yapıldıktan sonra, demans riskinin diş sayısının azalmasıyla arttığı görüldü. Buna göre, 20 veya daha fazla dişi olan kişilere kıyasla, 10–19 dişi olanlarda risk yüzde 14, 1–9 dişi olanlarda yüzde 12 ve hiç dişi olmayanlarda ise yüzde 27 daha yüksek çıktı.

ARAŞTIRMA SONUÇLARI NE SÖYLÜYOR?

Araştırmacılar, bunun yanı sıra risk faktörlerinin nedensel bir rol oynaması durumunda bir popülasyondaki hastalığa ne kadar katkıda bulunabileceğini tahmin etmek için “popülasyona atfedilebilir oranlar” (PAF’lar) adı verilen istatistiksel bir yöntem kullandı.

Söz konusu yöntemi kullanan araştırmacılar, diş kaybı için yüzde 7,2’lik bir PAF değeri hesapladı. Bu, çalışmadaki demans vakalarının yüzde 7,2’sinin diş kaybından kaynaklanabileceği anlamına geliyor. Bu noktada şaşırtıcı olan ise toplam nüfus bazındaki bu tahminin depresif belirtiler (yüzde 10,5) ve sosyal izolasyonun (yüzde 9,4) ardından genel olarak üçüncü en büyük PAF olmasıydı.

Daha da dikkat çekici olan ise sonuçlar sadece erkekler için incelendiğinde diş kaybının yüzde 12 ile çalışmadaki tüm risk faktörleri arasında tek başına en yüksek PAF değerine sahip olmasıydı. Bu, kadınlar için yüzde 6,1 ile dördüncü en yüksek değerdi.

Öte yandan, araştırmacıların da dikkat çektiği üzere, PAF’ların spekülatif nitelikte olduğunu unutmamak gerekiyor. Bu yöntem, risk faktörlerinin hastalığa nasıl katkıda bulunabileceğine dair tahminler sunsa da çalışma aslında diş kaybının demansa neden olduğunu ya da diş kaybının önlenmesinin demans vakalarını mutlaka önleyeceğini kanıtlamış değil.

Ancak, araştırmacılar, bu bağlantıyı destekleyebilecek birkaç mekanizma olduğu görüşünde. Buna göre, diş sayısının azalması yiyecekleri çiğneme ve yeme yeteneğini etkileyebiliyor, bu da beslenme yetersizliğine ve dolayısıyla bilişsel gerilemeye yol açabiliyor.

Sonuç olarak, çalışmanın yazarları, daha fazla araştırma yapılması gerekmekle birlikte bulgularının ağız sağlığının halk sağlığı açısından önemli etkilerinin olduğunu gösterdiğini, bunun da demans önleme stratejilerine dahil edilmesi gerektiğini vurguluyor.