İktidarın hiç gündeminde yokken, fon vurgununun yarattığı tepkileri azaltmak için planlanan 2027 ocak ayı maaş iyileştirmesi, ciddi sıkıntı oldu. Emeklilere verilecek artışın hem kimseyi memnun etmemesinden hem de bir yıl sonra yapılacak seçim öncesinde kaynak yaratma sorununa dönüşmesinden söz ediliyor.
Konuyla ilgili hem partide hem bakanlıklarda toplantılar yapılırken, “bütçe olanakları, yapılan iyileştirmenin etkisinin bir süre sonra ortadan kalkacağı, seçim öncesinde yeniden düzenleme yapmak için kaynak yaratmak gerekeceği” gibi ciddi tartışmalar yaşandı.
***
Edinilen bilgiye göre toplantılarda, emekliye yapılacak iyileştirmenin sınırlarının iyi belirlenmesi gerektiği, bu maliyetin uzun vadede etkileri olacağı, seçimden önce ikinci bir artış yapılabilmesi için dengeli gidilmesinin şart olduğu konuşuldu.
Yapılan çalışmayla ilgili seçenekler az çok biliniyor. Tüm kesimlere, enflasyon farkı artı refah payı verilecek. Emeklilerin 6 aylık enflasyon farkına ek olarak Cumhurbaşkanı kararıyla yüzde 5 ile 20 puan arasında bir refah payı eklenmesi değerlendiriliyor. Bu düzenlemelerle en düşük emekli maaşının 30 bin lirayı bulacağı iddia ediliyor.
Tüm bu çalışmalarda net olan bir şey var ki, o da emekli maaşı artışlarının emeklilerin yaşına ve ödedikleri prim gün sayısına göre farklılaşacağı. Çalışmaların tek bir grubu değil, sistemin genelini iyileştirmeye yönelik olduğu.
Seyyanen zam yapılmasına ise pek sıcak bakılmıyor. Böyle bir iyileştirmede maliyetin ciddi sorun yaratacağı, diğer zamlarla çarpan etkisi oluşturacağı için planlamanın dışında tutulabileceği belirtiliyor. Bu, son dakika sürprizi olacak!
***
Kamuoyunun baskısıyla gündeme gelen bu plansız iyileştirme, seçim tarihiyle ilgili tartışmaları da yeniden güncelledi. Cumhurbaşkanlığı danışmanlarının sık sık “erken seçim yerine erkene alınmış seçim yapılacağı”, Nisan 2028’in en uygun tarih olduğu açıklamalarına partide tepki var.
Partinin yetkili kurullarında buna ilişkin değerlendirme yapılmadan, kesin karar alınmış gibi tarih açıklanmasını yanlış bulan AKP kurmayları, hesaba katılmayan gelişmeler, ekonomik ve siyasi ortamdaki değişkenler nedeniyle seçimin Kasım 2027’de yapılmasının daha doğru olacağını iddia ediyorlar. Bu nedenle bağlayıcı açıklamalara itirazları var.
***
Öte yandan, birden fazla çalışma birbiriyle karıştırılıyor. Kademeli iyileştirme, gelir tamamlayıcı aile destek sistemi, vatandaşlık maaşı gibi konular, sanki 2027 ocak ayıyla ilgili yapılan çalışmanın konusuymuş gibi algılanıyor.
Oysa, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın ortaklaşa yürüttüğü Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD), kamuoyunda bilinen adıyla “Vatandaşlık Maaşı” uzun soluklu bir iş.
Türkiye’deki tüm sosyal yardımları tek bir çatı altında toplayarak hanelerin gelirini belirli bir asgari seviyeye tamamlamayı amaçlayan bu modelin daha yolu var.
Buna ilişkin toplantılarda ortaya konulan rakamlar da ilginç. Tüm bakanlıklarda farklı başlıklar adı altında yapılan sosyal desteklerin, “ihtiyaç durumuna göre” ailelere tek bir ödeme şeklinde tek bir merkezden denetlenerek verilmesi durumunda her haneye en az 15 bin liralık gelir düşeceği anlatılıyor.
***
Yani, “kimlere gittiği, nasıl kullanıldığı, hak sahiplerine ulaşıp ulaşmadığı” pek de denetlenemeyen, zaman zaman ayrıcalık iddialarına konu olan bu destek ve yardımların, tek bir havuzda toplanması durumunda, bu kaynakların her aileye 15 bin liralık ek gelir yaratacağı iddia ediliyor ki; çok ilginç.
Doğru yönetim, adil paylaşım, sıkı denetim, tek merkezden denetim gibi altyapıyla, “devlet denen büyük mekanizmanın” içinde nereye kullanıldıkları tartışmalı, bu büyük kaynak vatandaşa gelir olabilir.
Açıkça, kaynakların verimsiz ve denetimsiz kullanılmasından söz ediliyor!
