Joseph Stiglitz, Financial Times’ta yapay zekanın ekonomisi ile ilgili bir yazı kaleme almış. Yazıda mucizevi, bilmediğimiz bir şey denmiyor. Stiglitz diyor ki, “Regüle etmek, katı yasalarla sınırlandırmak yapay zeka teknolojisinin önünü kesmez.” Hatta “Çin’e bakın, ne kadar regüle edilmiş bir ülke ama bu konuda ABD ile yarışıyor” yazmış.

Stiglitz, yapay zeka rüzgarını 2000’lerin başındaki dot-com rüzgarına benzetiyor. Şunu da hatırlatıyor. O dönemde pek çok şirket piyasaya çıktı, geriye çok azı kaldı. Kalanlar da ilk çıkanlar değildi. Arkadan gelen ‘startup’lar ilk çıkan büyükleri yakaladı ve geçti. Büyüklere yatırım yapanlar battı, doğru ‘startup’lara yapanlar kazandı.

***

Stiglitz herkesin bildiği şeylerin tekrarlandığı bir yazıyı niye yazmış diye düşünürken, üç büyük yapay zeka şirketi yöneticisi Sam Altman, Dario Amodei ve Elon Musk’ın arka arkaya yaptığı açıklamalar gündeme düştü. Üçü de “Bu yapay zekada teknoloji çok hızlı ilerliyor. Aman, hemen frene basalım” demiş. Hadi Sam Altman neyse de Elon Musk hayırdır? Yahu adamı Trump ilk seçildiğinde, bütçeye ekstra yük getiren her şeyi elimine etmesi ve iş dünyasını sınırlayan regülasyonları kaldırması için ofis kurdurdu, başına da Musk’ı getirdi. Elon Musk da klasik bir beşe katıp şov yaptı, ofislerde yattı kalktı. Sonra bir şey beceremedi, konu kapandı gitti. Ancak “Sınırlamalar kaldırılsın” diye bir sene çalışmış adam şimdi “Çıkın bizi sınırlayın” diyor. Tuhaf geldi.

***

Tüm bu tartışma 27 yaşında genç bir Anthropic çalışanının yaptığı açıklamayla başladı, onu da unutmayalım. Jacob Coxon, “Yapay zeka çok kötü yerlere gidiyor. Hepimizi öldürecek” diye bir paylaşım yaptı. Paylaşım patladı. Coxon, 48 saat içinde ne kadar TV kanalı varsa boy gösterdi. Çok ilginç, hepi topu 27 yaşında nasıl bütün sistemi çözmüş, pek çok kişinin görmediğini görmüş de pelerinsiz kahraman misali tüm dünyayı kurtarma rolüne soyunmuş. Hepi topu OpenAI’da sonra da Anthropic’te yapay zeka sisteminin eğitimi bölümünde çalışmış. Coxon’un görünümü de son derece stereotip. Bir gün Hollywood’da bir yapay zeka filmi çekilmek istense, mühendis rolünü aynı Coxon’a benzeyen biri oynar. O kadar stereotip.

***

Ortada hayatın olağan akışına aykırı çok şey var ama her şeyin altında bir şey aramayım, bilenler ne diyor bir bakayım dedim.

Bu konuda çalışanlar ne yazıyor ne düşünüyor diye epey tarama yaptım. Bu zamana kadar her türlü regülasyona karşı olan bu üç büyüğün planı, devleti ağır regülasyonlar yapmaya, katı sınırlar koymaya iterek, alttan gelen yeni yapay zeka şirketlerinin önünü kesmek istiyor diyenler olabilir. O kadar katı kurallar gelir, maliyetler öyle artar ki, alttan gelen başka firmaların oyuna girmesi imkansızlaşır. Sadece bunlar ayakta kalır. Regülasyonun başını çekip bir de kendilerine güzel bir bütçelendirme sistemi çözerler. Devletten gelecek tüm teşvik ve fonları da kendilerine akıtırlar diyenler var. Bir de bu açıdan bakmak lazım.

***

Tam da Elon Musk tayfası “Hepimiz ölecek aman bir çare” mottosuyla yine ortalıklara dökülmüşken, iki gazeteci, Naomi Klein ve Astra Taylor’ın “Kıyamet faşizmi” kitabı yeni çıktı. Klein ile Astra kitaplarında tam da bu meseleye değiniyorlar. Musk ve benzerlerinin bizi sürekli dünyanın sonunun geldiğine ikna etme çabası var. Ancak buna karşı önerdikleri şey, dünyanın sonunu getirmeyecek bir barış ve birlikte yaşama formülü bulmak değil. Nedense bize sürekli felaket tellallığı yapan bu yeni tekno aristokrasinin dediklerini harfiyen yapmak yerine bazen manşetlerin epey arkasına bakmakta fayda var.