Son 5 yılda her adımda fakirleşerek, yaşam kalitemizi aşağı biraz daha çekerek yol aldık. Önümüzdeki dönemler de bugünümüzden daha kötü olacak gibi görünüyor. Reel olarak gelirimiz azalırken, hız kesmeden artan gıda fiyatları canımıza okuyor. Kiraya ödediğimiz bedel ise her geçen gün katlanarak artıyor. 2023’te maaşımızın yüzde 23.9’u kiraya gidiyordu. Bu oran 2024’te yüzde 26’ya, 2025’te ise yüzde 29.3’e yükseldi.
Giyimden, gıdadan, sağlıktan kısıp kirayı denkleştirmek hayat tarzımız olmaya başladı. Üç yıldır gıda harcamalarının bütçedeki payı azalıyor. 2023’te maaşımızın yüzde 20.6’sı gıdaya gidiyordu. 2024’te bu oran yüzde 18.1’e, 2025’te ise yüzde 17.3’e geriledi.
Yani TÜİK verilerine göre giyimi beslenmeyi bir kenara itip “Başımızın üstünde bir çatı kalsın yeter” diyecek hale düştük. Üstelik kiraya, gıdaya ve ulaşıma harcadığımız parayı alt alta yazdığımızda ortaya çok daha vahim bir tablo çıkıyor. Ücretliler maaşlarının yüzde 64.3’ünü sadece kira, gıda ve ulaşıma ayırıyor. Emeklilerin durumu ise içler acısı bir halde geldi. Onlar, aylıklarının yüzde 74.8’ini bu üç kaleme veriyor.
EMEKLİ MAAŞINI AŞTI
Emekliye, dar gelirliye yaşamı dar eden en önemli faktör kiralar oldu. 1990’lı yıllarda emekli maaşının yarısı ile kirayı ödemek mümkündü. 2003 yılında en düşük emekli maaşı 332 lira iken, aylık ortalama kira ise 120 lira civarındaydı. Büyük çöküşün yaşanmaya başladığı 2020 yılından itibaren bu denge altüst oldu. Bu yıl en düşük emekli maaşını 20 bin lira yaptılar. Ama artık Türkiye’de ortalama kiralar 25 bin lirayı buluyor. İstanbul gibi büyük kentlerde ise bu rakam katlanarak artıyor.
Kiralardaki artış 5 yılda bir barınma krizi yaratırken, emeklinin, asgari ücretlinin elindeki üç kuruşu da kiralar yuttu. Aradaki açığı kapatmaz hale düşünce de borçlandık, icraya düştük, kredilerin altında kaldık. Kısacası sersefil perişan olduk.
Yeni Başkan’dan enflasyon bekleniyor
TÜİK’in yeni Başkanı Mehmet Arabacı, ilk enflasyon sınavını vermeye hazırlanıyor. Arabacı artık her açıklanan enflasyon oranını duyan milyonların öfkesiyle yüzleşecek. Bereket bu ay biraz olsun nefes alabilecek. İTO’nun İstanbul enflasyonuna bakacak olursak geçen ay fiyatlardaki artış hız kesti. İstanbul’da aylık enflasyon yüzde 1.53’ü gösteriyor. Ama yıllık artış yüzde 36.77 ile korkutucu bir düzeye ulaştı.
Yani, enflasyon milyonların canına okumaya devam ediyor. Yine de nisan ayında yüzde 4.18’lik enflasyonu gördükten sonra mayıs için “Enflasyon hız kesti, yılın ikinci yarısında üstesinden geleceğiz” açıklamaları yapacaklar. Ama önümüzdeki günlerde giderek artan bir şiddetle enflasyonu tartışmaya devam edeceğiz. Dört aylık enflasyon şimdiden yüzde 14.64 oldu. 5 Haziran’da da muhtemelen yüzde 16’yı aşacak.
Açlık sınırının asgari ücreti 7.099 lira aştığı günlerdeyiz. Temmuz ayında ek zammın önünü almak istiyorlar. Ancak kimsenin daha fazla tahammülü kalmadı. Ocak ayında bile 31.124 lira ile asgari ücretin üzerinde açıklanan açlık sınırı şimdi 35.174 liraya ulaştı. Artık herkes enflasyon dolayısıyla uğradığı kaybın bir an önce telafi edilmesini istiyor. Sinirler giderek geriliyor. Yakında emekliler. Memurlar TÜİK’in önünde toplanmaya başlayacak.
