1972, 5 Mayıs’ı 6’sına bağlayan gece yarısı, Ankara Ulucanlar Cezaevi…
İdam sehpasına doğru yürümesine sayılı dakikalar kalan Deniz Gezmiş’e son arzusu soruldu. Genç devrimci, “Bir demli çay, bir sigara ve Paco De Lucia’dan “Rodrigo’nun Gitar Konçertosu” yanıtını verdi…
Neden bu konçertoyu dinlemek istemişti Deniz, ölümüne dakikalar kalmışken? Çok özel, çok yürek ağrıtan bir nedeni vardı bu isteğin…
Sevgili dostum Haluk Dural’ın Boğaziçi Aydınlar Topluluğu sitesinde paylaştığı bu müthiş hikâyeyi sizlerle bir kez daha paylaşmak istedim…
Joaquin Rodrigo Virde, 1901 yılında İspanya’da Valencia-Saquanto’da doğdu. Henüz 3 yaşındayken difteri hastalığına yakalandı ve gözlerini kaybetti. 8 yaşında solfej, piyano ve keman eğitimine başladı. Sonunda piyano virtüözü oldu; birçok klasik müzik eseri yazdı ve uluslararası üne kavuştu…
-Ancak tüm dünya onu Rodrigo’nun Gitar Konçertosu eseriyle tanıdı!
Rodrigo, 1933’te üç yıldan beri birlikte olduğu, Kamhi ailesinin kızı Türk piyanist Victoria Kamhi ile evlendi. Bu evlilikle birlikte Victoria piyano kariyerine son verip, gözleri görmeyen kocasının asistanlığını yapmaya başladı. Birçok dile çevrilen “Joaqin Rodrigo’yla El Ele: Maestronun Yanında Hayatım” adlı biyografisini yazdı…
-Çift, Hitler faşizminin en vahşi dönemlerinde Fransa ve Almanya’da yaşadılar…
Faşizmi gitarla anlatan virtüöz!
1936 yılında İspanya’da Hitler ve Mussolini’nin desteklediği General Franco komutasındaki askeri faşist güçler, seçimle iktidara gelen sosyalistlerin “Halk Cephesi” koalisyonuna karşı ayaklandı.
İspanya, tüm dünyanın gözü önünde kanlı, korkunç bir iç savaşa sürüklendi…
Başta İngiltere, Fransa olmak üzere hiçbir Avrupa ülkesi, Hitler korkusundan, halka karşı yapılan bu kalkışmaya müdahale edemedi, “İspanya’nın iç meselesi” yüzsüzlüğüne sığınarak sessiz kaldı!
-Pablo Picasso, 1937 yılında ünlü Guernica tablosunu Nazi Almanya’sına ait 28 bombardıman uçağının Guernica kentini adeta yok etmesinin hemen ardından yapmıştı!
Fransa’yı işgal eden Nazilerin bir generali, Picasso’nun evini ziyaret ettiğinde ve bu tabloyu gördüğünde “bunu siz mi yaptınız?” diye sormuş efsane ressamdan şu yanıtı almıştı:
-Hayır siz yaptınız!
Birçok ülkenin devrimcileri, sosyalistleri ve anti-faşistleri “Enternasyonal Tugaylar” oluşturarak İspanya halkının yanında saf tuttular. Ancak üç yıl süren iç savaş, ne yazık ki Halk Cephesi’nin yenilgisi ile sonuçlandı…
–Bu aynı zamanda İspanya’da 40 yıl sürecek 1975’te Franco’nun ölümüyle sonlanacak faşizm süreci anlamına geliyordu!
Rodrigo, bu vahşetten ve ülkesinin faşizme sürüklenmesinden çok etkilenmişti…
Gözleri görmeyen maestro, 1939 yılında eşi Victoria’ya bölümler halinde yazdırdığı “Concierto de Aranjuez – Rodrigo’nun Gitar Konçertosu” işte bu savaşı anlatıyordu:
–Konçerto, 600 bin kişinin öldüğü bu iç savaşı, cephelerde faşizme direnen devrimcilerin umutlu coşkusunu ve sonrasında yönetimi ele geçiren diktatör Franco’nun kendi halkına yaşattığı acıları ve yaptığı zulümleri seslendiriyordu!
Rodrigo, 1999 yılında, karısı Victoria’nın ölümünden iki yıl sonra 98 yaşında hayata gözlerini yumdu…
Darağacına konçerto eşliğinde yürüyen devrimci…
İşte, 68 kuşağının lideri Deniz Gezmiş, 48 yıl önce 6 Mayıs 1972’de gece yarısı darağacına doğru ilerlemeden önce son arzusu olarak demli bir çay ve sigara eşliğinde Rodrigo’nun Gitar Konçertosu’nu bu nedenle dinlemek istemişti!
Konçerto bitip, o idam sehpasına doğru yürürken, Ulucanlar Cezaevi’ndeki tüm tutuklular da ıslık ile o konçertoyu yeniden çalacaklardı!
–O günden beri de bu konçerto gençliğin dilinden hiç düşmez…
