Geçtiğimiz hafta beyaz et sektöründe bazı üreticilere kayyum atandı, yöneticileri gözaltına alındı…
Eğer kayyum atanan şirketler insan sağlığını tehlikeye atan, bozuk ya da hastalıklı ürünleri piyasaya sürmüş, tüketiciyi bilinçli şekilde aldatmış olsalardı, hiç kimse kayyum atanmasına itiraz etmezdi…
Çünkü burada korunması gereken şey insan sağlığıdır... Ancak…
Mesele yalnızca “fahiş fiyat” iddiasıysa, o zaman durup düşünmek gerekir…
***
Türkiye’nin ekonomik sistemi, adı üzerinde, serbest piyasa ekonomisidir… Serbest piyasanın temel mantığında fiyatları devlet ve maliyet değil, arz ve talep, yani piyasa belirler...
Bir ürünün maliyeti on lira olabilir ama piyasa onu yirmi liraya da elli liraya da satabilir…
Satın alan varsa eğer, piyasa ekonomisinde fiyatın tek belirleyicisi maliyet değil, ürüne olan taleptir…
Bu satış ya da satın alımda tek şart, satılan ürünün aynı fiyattan fatura edilmesidir…
Devlet görevini de sorumluluğunu da bilmeli
Kaliteli yem kullanılan, hijyen standartlarına büyük yatırım yapılan, lojistik ve depolama süreçlerinde yüksek maliyetlere katlanan bir üretici ile…
Bunlara dikkat etmeyen bir üreticinin aynı fiyatla satış yapması zaten beklenemez…
Bir ürün hem pahalı hem kalitesiz ise, tüketici onu satın almaz…
Daha uygun fiyatlı alternatiflere yönelir...
Serbest piyasanın doğal denetim mekanizması budur…
***
Devletin görevi ise fiyatı belirlemek değil, rekabeti korumaktır…
Elbette kartelleşme varsa, şirketler kendi aralarında anlaşarak piyasayı manipüle ediyorsa durum değişir ama… O zaman da Rekabet Kurumu devreye girer… Soruşturma açar ve gerekli cezaları uygular...
Ancak bir şirketin yüksek fiyatla satış yaptığı gerekçesiyle yönetimine el konulması, ekonominin temel ilkeleri açısından son derece tartışmalı bir uygulamadır…
Çünkü sermaye güven arar…
***
Yerli yatırımcı da küresel yatırımcı da yarın hangi gerekçeyle şirketine müdahale edileceğini öngöremiyorsa, yatırım yapmaktan kaçınır zira…
Ekonomik büyümenin temel şartlarından biri hukuki öngörülebilirliktir…
Bugün beyaz et sektöründe başlayan bir uygulamanın yarın başka sektörlere sıçramayacağının garantisini kim verebilir?
Ekonomiler yalnızca para ile değil, güven ile ayakta durur
Bir ülke yatırım çekmek istiyorsa girişimcinin önünü açmalı…
Hukuku güçlendirmeli ve…
Kuralları herkese eşit uygulamalıdır…
Aksi halde ortaya çıkan tablo serbest piyasa ekonomisi değil:
Piyasanın devlet tarafından sürekli yönlendirilmeye çalışıldığı bir model olur…
***
Günümüzde fiyatları devletin belirlediği ekonomilerin hiçbiri zenginleşmedi…
Rekabetin, girişim özgürlüğünün ve hukuki güvencenin korunduğu ekonomiler ise büyüdü, güçlendi ve refah üretti… Yani, asıl mesele tavuk değil...
Asıl mesele, Türkiye’nin hangi ekonomik anlayışla yönetilmek istediğidir…
